Đề minh họa thi vào lớp 10 Văn 2026

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐỀ THAM KHẢO – KỲ THI TUYỂN SINH
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
VÀO LỚP 10 THPT NĂM 2026 MÔN NGỮ VĂN Thời gian: 120 phút
Chủ đề: Tôi - một phần của thế giới
“những giọt nước làm nên biển cả, những cây lúa làm nên cánh đồng và những vì sao
làm nên sự phong phú của bầu trời. .”(TrầnHoàiDương,Cuộcphiêulưucủanhữngconchữ)
I. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm)
Tôi là một con chữ chì ở nhà in. Tên tôi là A. Từ lâu tôi đã nổi tiếng, hễ nhắc đến tên, ai
cũng biết. Khi vui sướng quá, người ta thường reo tên tôi trước tiên: “A - a - a!” Khi ngạc
nhiên, sửng sốt, người ta cũng kêu lên: “A!” Khi đau đớn không chịu nổi, người ta cũng gọi
tên tôi, mong tìm một người bạn che chở: “A - a - á!” Hằng năm, cứ đến ngày khai trường,
hàng triệu trẻ em ở khắp nơi bao giờ cũng phải làm quen với tôi trước tiên. Tôi đứng đầu
bảng chữ cái nước ta. Trong bảng chữ cái của nhiều nước trên thế giới, tôi cũng là chữ được
người ta trân trọng xếp ở hàng đầu… Còn nhiều ví dụ tương tự, không thể kể hết được.
(Lược một đoạn: A và các con chữ khác được Cô Sách Giáo Khoa kể cho nghe về Cung
điện Ánh sáng với một thư viện rất lớn. Những con chữ tin rằng trong thư viện sẽ có cuốn
Sách Ước giúp mình muốn gì được nấy. Từ hôm ấy, Cung điện Ánh sáng và cuốn Sách Ước
luôn ám ảnh trong tâm trí của A).
Tôi quyết định ra đi. Sống quanh quẩn ở nhà mãi, chán lắm. Khổ nhất là bị gò bó, lúc
nào cũng phải sống trong một trật tự, mất hết thoải mái. Bạn bè chẳng ai hiểu tôi. Họ không
đánh giá hết vai trò quan trọng loại A của tôi. Chữ A thì bao giờ cũng phải được ưu tiên
đứng ở hàng đầu. Họ không hiểu điều đơn giản ấy, nhiều lúc cứ nhét tôi vào giữa, thậm chí
vào cuối hàng chữ. Đã thế, cô thợ xếp chữ lại đứng về phe họ, hễ tôi vừa trồi lên đứng đầu
hàng, là cô lại gắp tôi, nhét trở lại chỗ cũ. Ức không chịu được. Phải bỏ đi thôi! Tôi sẽ tìm
bằng được Cung điện Ánh sáng và cuốn Sách Ước. Tôi sẽ ước sao được sống một mình,
muốn làm gì, muốn ở đâu là tùy theo ý mình.
(Lược một đoạn: A đi qua Viện bảo tàng, lắng nghe những lời khuyên của bác P giàu
kinh nghiệm. Sau đó A mơ thấy mình đến được Cung điện Ánh sáng, chiếm được cuốn Sách
Ước, ước cuốn sách là của riêng mình.)
Tôi như phát cuồng lên, vừa sung sướng vừa lo sợ. Hai chân tôi ríu vào nhau. Cuốn
Sách Ước vừa mở ra, sáng lấp lánh. Nhiều chữ ào lên sát cạnh tôi. Tôi dang tay ra ngăn
chúng lại, gạt phắt chúng đi, túm lấy chúng mà lẳng ra xa. Vừa gạt, tôi vừa hét: “Của tôi!
Của tôi!”. Thừa lúc mọi người đang chạy tán loạn, tôi nhanh nhẹn thu mình lại, rồi dồn hết
sức lực, bật dậy thật mạnh, quăng mình lộn ba vòng trong không trung và lao thẳng vào giữa
trang sách. Tôi gào thật to: “Ước gì tôi được sống một mình! Chỉ một mình tôi thôi! Của tôi!
Của tôi! Cuốn Sách Ước của tôi”. Cầu được ước thấy, cuốn sách cứ lớn lên, lớn dần và chỉ
mình tôi ngồi chễm chệ trên đó. Nhìn các chữ khác đang đứng ngẩn ngơ phía dưới với những
đôi mắt đầy thèm muốn, tôi sung sướng quá, cười ha hả rất sảng khoái. Trang sách cứ trải
rộng mãi, cuồn cuộn như những đợt sóng. Ban đầu, điều đó làm tôi rất thích thú, nhưng sau
lại thấy sợ. Xung quanh tôi vắng lặng, không một tiếng chim kêu, không một tiếng cây cỏ rì
rào, không một bóng người qua lại. Tất cả chỉ một màu trắng lạnh lẽo như một bãi cát chết,
nhìn hút tầm mắt. Bây giờ tôi mới nhận ra điều giản dị này: một chữ A như tôi sống cô độc
trên trang sách trống trải, nào có nghĩa gì! Người tôi lúc nóng hầm hập, lúc lạnh toát. Kinh
hãi quá tôi hốt hoảng kêu thét lên. .
(Trích Cuộc phiêu lưu của những con chữ, Trần Hoài Dương, trong Tổng tập Truyện ngắn
Việt Nam 1945-2005 (Tác giả tự chọn), Quyển 7, NXB Công an Nhân dân, 2005) Câu 1 (3,0 điểm)
a. Theo văn bản, nhân vật “tôi” dự định sẽ ước điều gì khi có được cuốn Sách Ước? (0,5
điểm)b. Chi tiết “Bạn bè chẳng ai hiểu tôi. Họ không đánh giá hết vai trò quan trọng loại A
của tôi. Chữ A thì bao giờ cũng phải được ưu tiên đứng ở hàng đầu” và chi tiết “Bây giờ tôi
mới nhận ra điều giản dị này: một chữ A như tôi sống cô độc trên trang sách trống trải, nào
có nghĩa gì!” cho thấy sự thay đổi như thế nào trong nhận thức của nhân vật “tôi”? (0,75 điểm)
c. Xác định những câu rút gọn trong đoạn trích sau, khôi phục lại các thành phần bị rút
gọn và cho biết tác dụng của việc sử dụng loại câu này: “Ức không chịu được. Phải bỏ đi thôi!
Tôi sẽ tìm bằng được Cung điện Ánh sáng và cuốn Sách Ước.” (0,75 điểm)
d. Hãy tưởng tượng, khi tỉnh lại và gặp các bạn chữ khác, nhân vật “tôi” sẽ nói gì với họ? Vì sao? (1,0 điểm) Câu 2 (2,0 điểm):
Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nội dung chủ đề hoặc những nét đặc sắc về
hình thức nghệ thuật của đoạn trích tác phẩm Cuộc phiêu lưu của những con chữ (Trần Hoài Dương) ở trên.
II. Đọc hiểu văn bản thông tin và viết bài văn nghị luận xã hội (5,0 điểm)
(Theo Thông tấn xã Việt Nam, https://infographics.vn/ngay-quoc-te-da-dang-sinh-hoc-22-5, truy xuất ngày 12/10/2025)
Câu 1 (1,0 điểm): Hãy phân tích tác dụng của hình ảnh đối với việc thể hiện thông tin trong văn bản trên. Câu 2 (4,0 điểm):
Em hãy chọn một trong hai yêu cầu sau để thực hiện:
1. Viết bài văn nghị luận về thái độ luôn coi mình là quan trọng nhất trong mối quan hệ
với mọi người; từ đó, đề xuất giải pháp để giúp các bạn trẻ sống hài hòa với mọi người.
2. Viết bài văn nghị luận về thái độ luôn coi con người là quan trọng nhất trong mối
quan hệ với thế giới tự nhiên; từ đó, đề xuất giải pháp để giúp các bạn trẻ biết tôn trọng sự đa
dạng của thế giới tự nhiên. - HẾT - GỢI Ý ĐÁP ÁN
I. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm) Câu 1 (3,0 điểm): Nội dung Điểm
a. Nhân vật “tôi” (chữ A) dự định khi có được cuốn Sách Ước sẽ ước được sống một
mình, muốn làm gì, muốn ở đâu tùy ý mình, không bị gò bó trong trật tự sắp xếp của 0,5 các chữ khác.
b. Sự thay đổi trong nhận thức của nhân vật “tôi”:
- Trước kia: Chữ A kiêu căng, tự cao, cho rằng mình quan trọng và phải được đứng
đầu, muốn tách khỏi tập thể để khẳng định giá trị riêng.
- Sau này: Sau khi cô độc một mình, chữ A nhận ra ý nghĩa của bản thân chỉ tồn tại
khi hòa nhập cùng các chữ khác, khi trở thành một phần trong tập thể, trong thế giới 0,75 ngôn từ và con người.
→ Nhận thức chuyển từ cái tôi ích kỉ sang cái tôi biết gắn bó, hòa đồng, tôn trọng
sự gắn kết cộng đồng.
c. Xác định câu rút gọn và nêu tác dụng: - Các câu rút gọn:
+ “Ức không chịu được.” (Rút gọn chủ ngữ → “Tôi ức không chịu được.”)
+ “Phải bỏ đi thôi!” (Rút gọn chủ ngữ → “Tôi phải bỏ đi thôi!”) - Tác dụng: 0,75
+ Làm cho lời kể trở nên ngắn gọn, dồn dập, thể hiện rõ tâm trạng bức xúc, quyết
liệt, nóng nảy của nhân vật “tôi” (chữ A) khi quyết định rời đi.
+ Góp phần tạo nhịp điệu nhanh, thể hiện cao trào cảm xúc trong diễn biến tâm lí nhân vật.
d. Tưởng tượng lời nói của nhân vật và lí giải:
- Khi tỉnh lại và gặp các bạn chữ khác, “tôi” (chữ A) có thể nói: “Các bạn ơi, tôi đã
sai rồi! Một mình tôi thì chẳng có nghĩa gì cả. Chỉ khi ở cùng các bạn, ghép lại
thành từ, thành câu, tôi mới thật sự có giá trị. Cảm ơn các bạn đã luôn bên tôi!” 1,0
- Lí giải: Vì sau trải nghiệm cô độc, “tôi” hiểu ra ý nghĩa của sự gắn bó, đoàn kết,
hiểu rằng giá trị của mỗi cá nhân chỉ thực sự được khẳng định khi họ là một phần
của tập thể, của thế giới chung. Câu 2 (2,0 điểm): Nội dung Điểm
a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng đoạn văn:
Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. 0,25
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc