Tài liệu ôn thi Viên chức THPT Văn

BÀI 1
SỨC HẤP DẪN CỦA TRUYỆN KỂ (11 tiết)
(Đọc: 7 tiết; Tiếng Việt: 1 tiết; Viết: 2 tiết; Nói và nghe: 1 tiết) A. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức
Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của truyện nói chung và thần thoại nói
riêng như: cốt truyện, không gian, thời gian, nhân vật, lời người kể chuyện ngôi thứ ba và lời nhân vật. 2. Về năng lực
- Phân tích và đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp của văn bản; phân tích được
một số căn cứ để xác định chủ đề.
- Viết được một văn bản nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc sắc về
nghệ thuật của một tác phẩm truyện.
- Biết thuyết trình (giới thiệu, đánh giá) về nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện. 3. Về phẩm chất
Sống có khát vọng, có hoài bão và thể hiện được trách nhiệm với cộng đồng.
B. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY 1 Phần 1: ĐỌC TIẾT 1-2 Văn bản 1,2,3
TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI
(THẦN TRỤ TRỜI, THẦN SÉT, THẦN GIÓ)
(Thần thoại Việt Nam)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC 1. Kiến thức Giúp học sinh:
- Nhận biết được các đặc điểm cơ bản của truyện thần thoại.
- Nêu được một số yếu tố cơ bản của chùm truyện về các vị thần sáng tạo thế giới:
cốt truyện, không gian, thời gian, nhân vật,…; nghệ thuật sử dụng yếu tố hoang đường,
mối quan hệ giữa các yếu tố hoang đường với thế giới khách quan.
- Hiểu được cách nhận thức và lí giải về thế giới tự nhiên của người xưa. 2. Năng lực
a. Năng lực chung: Tự chủ và tự học; giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao
tiếp, hợp tác, sử dụng CNTT…
b. Năng lực đặc thù: * Đọc:
- Nhận biết và phân tích được một số đặc điểm cơ bản thể loại thần thoại nói chung,
đặc biệt là nhóm truyện thần thoại suy nguyên: cốt truyện, thời gian, không gian, nhân vật...
- Nhận biết và phân tích được các yếu tố cơ bản của chùm truyện về các vị thần sáng
tạo thế giới: cốt truyện, không gian, thời gian, nhân vật.
- Nhận biết và phân tích được nghệ thuật sử dụng yếu tố hoang đường
- Hiểu, phân tích, đánh giá được cách nhận thức, lí giải về thế giới tự nhiên và khát
vọng của người xưa; thấy được vẻ đẹp “một đi không trở lại” làm nên sức hấp dẫn riêng
của thể loại thần thoại. * Nói –nghe:
- Biết kể lại cốt truyện và nêu nhận xét về nội dung, nghệ thuật của 3 truyện thần
thoại và một số truyện thần thoại khác.
- Biết cảm nhận, trao đổi, trình bày ý kiến của mình về các nhân vật trong truyện;
biết thể hiện thái độ và quan điểm cá nhân về một số chi tiết tiêu biểu của truyện, về nhân vật trong văn bản.
* Viết: Có khả năng tạo lập một văn bản nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và
những nét đặc sắc về nghệ thuật của một tác phẩm truyện. 3. Phẩm chất
- Sống có trách nhiệm với cộng đồng.
- Trân trọng trí tưởng tượng và di sản nghệ thuật của người xưa.
- Tôn trọng và có ý thức tìm hiểu các nền văn học, văn hóa trên thế giới.
II. THIẾT BỊ VÀ HỌC LIỆU 2
1. Thiết bị dạy học:
Máy tính, máy chiếu, Phiếu học tập, các công cụ đánh giá… 2. Học liệu:
- SGK Ngữ văn 10 tập 1; Sách giáo viên Ngữ Văn 10, tập 1
- Thiết kế bài giảng điện tử, tài liệu tham khảo.
- Video, clip, tranh ảnh liên quan đến bài học.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐSỘNG
a. Mục tiêu: Kết nối – tạo hứng thú cho học sinh, huy động kiến thức trải nghiệm,
chuẩn bị tâm thế tiếp cận kiến thức về truyện thần thoại.
b. Nội dung hoạt động: HS xem ảnh và đoán tên các vị thần
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV: Chiếu hình ảnh về 1 số vị thần
- HS: Xem hình ảnh về các vị thần và đoán tên các vị thần. Thần Dớt (Zeus) Thần A-pô-lô Thần Prô–mê-tê – Vị thần tối cao, (Apollo) (Prometheus) – Nữ thần trí tuệ lãnh đạo tất cả (Vị thần của thơ Vị thần lấy trộm Athena các vị thần trên ca, nghệ thuật, lửa của Dớt trao đỉnh núi Olympus âm nhạc,..) cho loài người.
Hê-ra-clét (Hercules) - Người giữ Nữ Oa – nữ thần Nữ thần
cổng Đỉnh Olympus. Thần của sức bảo trợ Cho gia Aphrodite - Nữ
mạnh, anh hùng, thể thao, vận động đình. Nổi bật với thần tình yêu và
viên, y tế, nông nghiệp, khả năng sinh kỳ tích đôi đá vá sắc đẹp
sản, thương mại, nhà tiên tri, bảo vệ trời
sự thiêng liêng của nhân loại
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: 3
HS suy nghĩ cá nhân. GV có thể gợi ý về chức năng của mỗi vị thần trong quan niệm của người cổ đại.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS trả lời câu hỏi của GV
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV: Trong thời kỳ hồng hoang, khi chưa có khoa học kĩ thuật, những người dân cổ
đại vẫn luôn khao khát khám phá, chinh phục tự nhiên. Với trí tưởng tượng bay bổng
cùng những quan niệm sơ khai của mình, họ đã lí giải nguồn gốc của vũ trụ và muôn
loài thông qua những câu chuyện thần thoại. Vậy đâu là sức hấp dẫn của những truyện
kể đó, hôm nay cô cùng các em hãy ngược dòng thời gian trở về tìm câu trả lời qua một
số truyện thần thoại quen thuộc trong kho tàng truyện thần thoại vô cùng phong phú của
dân tộc VN: Thần Trụ Trời, Thần Sét, Thần Gío.
2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Nội dung 1. Tìm hiểu tri thức ngữ văn
a. Mục tiêu: Nắm được những kiến thức cơ bản về truyện kể và truyện thần thoại.
b. Nội dung hoạt động: Vận dụng tổng hợp các kĩ năng để tìm hiểu về truyện: khái
niệm, chi tiết thần kì, đề tài, chủ đề…)
- HS hoạt động cá nhân: đọc và thu thập thông tin kết hợp làm việc nhóm
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS về một số nét cơ bản của truyện.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
TỔ CHỨC THỰC HIỆN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
I. Tri thức ngữ văn
GV hướng dẫn HS trao đổi với nhau 1. Truyện kể
về phần Tri thức ngữ văn trong SGK a. Cốt truyện
để nêu những hiểu biết về thể loại - Cốt truyện trong tác phẩm tự sự ( thần thoại, truyện và thần thoại.
sử thi, cổ tích, truyện ngắn, tiểu thuyết,…) và
GV giúp HS tổ chức buổi tọa đàm với kịch được tạo nên bởi sự kiện (hoặc chuỗi sự
chủ đề: Vẻ đẹp của truyện kiện).
* Chia nhóm nhỏ và giao nhiệm vụ: b. Sự kiện
(GV giao nhiệm vụ trước khi đến lớp) - Sự kiện là sự việc, biến cố dẫn đến những thay Nhóm 1: Nhóm MC
đổi mang tính bước ngoặt trong thế giới nghệ
GV trực tiếp hướng dẫn để nhóm MC thuật hoặc bộc lộ những ý nghĩa nhất định với
thiết kế bộ câu hỏi về truyện và truyện nhân vật hay người đọc - điều chưa được họ nhận thần thoại.
thấy cho đến khi nó xảy ra. Dự kiến:
- Sự kiện trong cốt truyện được triển khai hoặc
? Truyện có những yếu tố nào?(dành liên kết với nhau theo một mạch kể nhất định, cho nhóm 2)
thống nhất với hệ thống chi tiết và lời văn nghệ
? Bạn hiểu như thế nào về cốt truyện, thuật (bao gồm các thành phần lời kể, lời tả, lời
sự kiện? (dành cho nhóm 2)
bình luận,...) tạo thành truyện kể. c. Người kể chuyện 4