(Ôn thi Viên chức THCS) Bộ Chuyên đề ôn Vật Lí THCS

CHỦ ĐỀ KHỐI LƯỢNG RIÊNG – ÁP SUẤT
CHUYÊN ĐỀ KHỐI LƯỢNG RIÊNG
A. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Hiểu được khối lượng riêng của một chất được đo bằng lượng chất có
trong một thể tích xác định của nó.
- Nêu được đơn vị đo khối lượng riêng.
- Nêu được phương pháp xác định khối lượng riêng của một khối hộp,
một vật có hình dạng bất kì, lượng chất lỏng bằng dụng cụ thực hành.
- Thực hiện được thí nghiệm để xác định được khối lượng riêng của một
khối hộp chữ nhật, của một vật có hình dạng bất kì, của một lượng chất lỏng.
B. ÔN TẬP KIẾN THỨC
I. Khối lượng riêng – Trọng lượng riêng 1. Khối lượng riêng
 Khối lượng riêng của một chất là đại lượng đặc trưng cho mật độ
khối lượng trên một đơn vị thể tích của một chất (hiểu một cách
đơn giản là mức độ nặng nhẹ của một chất).  Công thức: m D = V Trong đó:
m là khối lượng của vật V là thể tích của vật
D là khối lượng riêng của chất làm nên vật
 Đơn vị khối lượng riêng phụ thuộc vào đơn vị của khối lượng và
đơn vị thể tích của vật.
Thường dùng đơn vị là kilôgam trên mét khối (kg/m3) hoặc gam trên mét khối (g/m3). 1 g/cm3 == 1 g/mL = 1000 kg/m3 1 kg/m3 = 0,001 g/cm3
Bảng khối lượng riêng của một số chất
2. Trọng lượng riêng
 Trọng lượng riêng của một chất được xác định bằng trọng lượng
của một đơn vị thể tích (1m3) chất đó.  Công thức: P d = V Trong đó:
P là trọng lượng của vật (N)
V là thể tích của vật (m3)
d là trọng lượng riêng của chất làm nên vật (N/m3)
 Đơn vị của TLR là N/m3 (lưu ý đổi đơn vị thể tích cho phù hợp)
3. Mối quan hệ giữa khối lượng riêng và trọng lượng riêng
Mối quan hệ giữa trọng lượng và khối lượng là: P = 10.m
Mối quan hệ giữa trọng lượng riêng và khối lượng riêng là: P 10.m d = = = 10.D V V
Trọng lượng riêng = 10.khối lượng riêng
II. Xác định khối lượng riêng 1. Cơ sở lý thuyết
Muốn xác định khối lượng riêng của một chất ta phải xác định: - Khối lượng của vật - Thể tích của vật đó
2. Xác định khối lượng riêng của một khối hộp 2.1. Dụng cụ Đại lượng Dụng cụ Khối lượng Cân Thể tích Thước đo
2.2. Cách xác định
 Bước 1: Xác định khối lượng m của khối hộp 3 lần bằng cân, ghi số
liệu vào bảng số liệu. Tính khối lượng trung bình m m m 1 2 3 m + + = tb 3
 Bước 2: Xác định thể tích của khối hộp:
Đo các kích thước 3 lần rồi tính thể tích trung bình của khối hộp V V V 1 2 3 V + + = tb 3
Tùy thuộc hình dạng của vật để đo kích thước phù hợp theo các công toán học. Khối hình Hình hộp chữ nhật Hình lập phương Hình cầu Thể tích 4 V = abc 3 V = a 3 V = pR 3
 Bước 3: Tính khối lượng riêng bằng công thức mtb D = Vtb
Bảng ghi số liệu mẫu Đo thể tích Lần đo
Đo khối lượng m (kg) a (m) b (m) c (m) V (m3) 1 a1 = b1 = c1 = V1 = m1 = 2 a2 = b2 = c2 = V2 = m2 = 3 a3 = b3 = c3 = V3 = m3 = Trung bình Vtb = V1 + V2 + V3 = m = 3 tb = m1 + m2 + m3 3 Dtb = mtb = Vtb
3. Xác định khối lượng riêng của một lượng chất lỏng 3.1. Dụng cụ Đại lượng Dụng cụ Khối lượng Cân Thể tích Bình chia độ
3.2. Cách xác định
 Bước 1: Xác định khối lượng m của bình chia độ 1
 Bước 2: Thêm nước vào bình, xác định thể tích V của lượng nước n trong bình
 Bước 3: Xác định khối lượng m2
Tính khối lượng chất lỏng: m = m - m n 2 1
 Bước 4: Lặp lại thí nghiệm 3 lần và ghi kết quả đo vào bảng số liệu.
Bảng ghi số liệu mẫu Lần đo Đo thể tích Đo khối lượng Vn (m3) m1 (kg) m2 (kg) m2 – m1 (kg) 1 Vn1 = ? ? mn1 = 2 Vn2 = ? ? mn2 = 3 Vn3 = ? ? mn3 = Trung Vntb = Vn1+Vn2+Vn3 = mntb = mn1+mn2+mn3 = bình 3 3 Dtb = mntb = Vntb
 Bước 5: Tính khối lượng riêng bằng công thức mntb D = Vntb