(Ôn thi Viên chức THCS) Phương pháp dạy học Tiếng Anh THCS

Phương pháp dạy học môn Tiếng Anh THCS
(ELT Methodology - Middle Schools)
Phương pháp dạy học môn Tiếng Anh THCS (ELT Methodology - Middle Schools)
Phần cuối cùng của mỗi đơn vị bài học là phần Language Focus, nhằm giúp hệ
thống hoá, củng cố và luyện tập sử dụng các chức năng ngôn ngữ, các điểm ngữ pháp
và từ vựng đã xuất hiện trong các bài đã học. Tuỳ theo nội dung từng bài tập, giáo
viên có thể lựa chọn những loại bài để học sinh thực hiện trên lớp hay hướng dẫn cho
các em về làm tại nhà. Tuy nhiên, phần hệ thống hoá, củng cố và chữa bài là khâu
quan trọng. Qua những bài tập này, giáo viên có thể rút ra được những mặt mạnh và
mặt yếu của học sinh và có kế hoạch củng cố, bồi dưỡng thêm cho các em. 1
Khi thực hiện các bài tập ở phần này, cần cho học sinh liên hệ lại những tình
huống hay ngữ cảnh mà các mục ngữ pháp, hay chức năng ngôn ngữ này đã được
xuất hiện trong các mục trước của bài học để qua đó có thể làm rõ ý nghĩa các ngữ
liệu đó và hệ thống hoá được tốt hơn. Đây là lúc giáo viên có thể giải thích, tóm tắt
hay chốt lại các điểm ngữ pháp đã xuất hiện trong bài một cách kỹ lưỡng hơn.
Giới thiệu cấu trúc ngữ pháp
Đầu tiên GV giới thiệu bằng lời cấu trúc mới rồi ghi lên bảng. Cấu trúc ngữ
pháp đó phải nằm trong ngữ cảnh. Cách đơn giản nhất để trình bày một cấu trúc là
chỉ ra một cách trực tiếp, sử dụng các vật thể mà HS có thể nhìn thấy trong và ngoài
lớp, tranh ảnh, hình vẽ minh hoạ, bản đồ, biểu bảng, bản thân GV và HS hoặc bằng hành động.
Một cách khác để chỉ ra ý nghĩa của một cấu trúc là đặt ra một tình huống ở
trong và ngoài lớp mà trong đó cấu trúc đó có thể sử dụng một cách tự nhiên. Tình
huống có thể có thực, tưởng tượng hoặc sáng tạo. Việc kết hợp các thủ pháp khác
nhau là cần thiết trong việc chỉ ra ý nghĩa của một cấu trúc mới bởi HS có nhiều có
nhiều cơ hội để tiếp thu nó một cách trọn vẹn hơn. Bên cạnh việc chỉ ra một cấu trúc
ngữ pháp được sử dụng và có ý nghĩa như thế nào thì GV cũng cần phải chỉ ra hình
thức của cấu trúc ấy. Có nhiều cách thể hiện hình thức cấu trúc ngữ pháp:
- Đọc cấu trúc và yêu cầu HS nghe và nhắc lại.
- Viết cấu trúc lên bảng.
- Yêu cầu một số HS (cá nhân) nhắc lại.
- Giải thích cấu trúc ngữ pháp mới được hình thành như thế nào.
- Yêu cầu cả lớp chép cấu trúc vào vở.
- Đặt thêm ví dụ và tình huống để luyện tập.
Quy trình 3 bước của giờ dạy ngữ pháp
Theo giáo học pháp hiện đại, giờ lên lớp được xây dựng trên cơ sở một quy
trình 3 bước (The Three P's) gồm: Giới thiệu, Luyện tập và Vận dụng. Quy trình đó
có thể được mô tả trong mô hình sau:
Presentation → Practice → Performance/Production
Quy trình dạy Viết thực hiện theo 3 bước sau:
a) Trước khi viết (Pre-writing)
- Giới thiệu bài viết mẫu (phần a).
- Yêu cầu học sinh đọc kĩ để tìm hiểu cấu trúc của bài viết (lưu ý cách diễn
đạt ngôn ngữ trong văn bản viết).
- GV cần làm rõ nghĩa từ mới và mẫu câu.
b) Trong khi viết (While-writing)
- GV nêu yêu cầu bài viết (phần b) và có thể cho gợi ý.
- HS thảo luận theo cặp hoặc nhóm, sau đó cá nhân HS tự viết.
- HS cần bám sát bài viết mẫu, các gợi ý để viết theo yêu cầu. 2
- GV gọi vài HS (đại diện nhóm) trình bày bài viết trước lớp (có thể ding OHP).
- GV sửa lỗi và đưa ra đáp án gợi ý.
c) Sau khi viết (Post-writing)
- HS có thể trình bày lại bài viết (dưới dạng nói).
- GV có thể yêu cầu HS viết một bài theo tình huống gợi ý tương tự (bài viết
mới liên hệ thực tế, mang tính sáng tạo và tự do hơn).
Nói tóm lại, các bài luyện viết thường bắt đầu bằng một bài mẫu ở mục a).
Thông qua hoạt động đọc hiểu, học sinh nắm bắt cách trình bày viết một bài viết theo
mục đích hay yêu cầu nhất định. Phần b) sẽ là phần học sinh thực hiện các bài tập
viết theo yêu cầu đề ra, có hướng dẫn, hoặc có gợi ý; sau đó là bài viết mở rộng mang
tính sáng tạo và tự do hơn.
- Để thực hiện bài này, giáo viên cần làm tốt phần hướng dẫn mẫu qua các bài
tập đọc và phát hiện, sau đó giải thích yêu cầu bài viết.
- Cần làm rõ tình huống và yêu cầu bài viết. Nên cho các gợi ý nếu cần. Để làm
tốt phần gợi ý, nên khai thác sự đóng góp ý kiến của cả lớp hay nhóm trước khi học sinh làm việc cá nhân.
- Nhìn chung, để tiết kiệm thời gian trên lớp, các bài tập viết sau khi đã hướng
dẫn, đều có thể dành làm bài tập về nhà và chữa tại lớp.
Các hoạt động dạy nghe hiểu được thực hiện theo 3 bước: trước, trong khi và
sau khi nghe cũng nhằm các mục đích giống tương tự như với kỹ năng đọc, với một
số điểm cụ thể cho các bài tập nghe.
d) Trước khi nghe (Pre-listening):
- Giới thiệu nội dung chủ điểm/tình huống;
- Các câu hỏi đoán về nội dung sắp nghe;
- Các câu hỏi tạo trí tò mò, gây hứng thú về nội dung sắp nghe; - Ra yêu cầu bài nghe.
- Lưu ý: Giới thiệu một số từ mới hoặc cấu trúc ngữ pháp mới có liên quan đến
việc hiểu nội dung bài nghe; tuy nhiên không nên giới thiệu hết mọi từ mới không quan trọng.
e) Trong khi nghe (While-listening):
- Ra câu hỏi hướng dẫn, yêu cầu mục đích khi nghe;
- Chia quá trình nghe thành từng bước nếu cần. Ví dụ, nghe lần thứ nhất: nghe
ý chính, trả lời các câu hỏi đại ý; nghe lần thứ hai: nghe chi tiết nội dung; có thể cho
HS nghe thêm lần thứ ba để tự tìm hết đáp án hay tự sửa lỗi trước khi giáo viên sửa lỗi và cho đáp án.
- Lưu ý: Nên cho nghe hết cả nội dung bài, không dừng từng câu một (trừ
trường hợp câu khó muốn cho HS tìm thông tin chi tiết chính xác)
g) Sau khi nghe (Post - listening): 3
- Các bài tập ứng dụng, chuyển hoá tương tự như các bài tập sau khi đọc.
- Cần phối hợp nhiều cách kiểm tra các đáp án như: để HS hỏi lẫn nhau, trao
đổi đáp án và chữa chéo, hay một HS hỏi trước lớp và chọn người trả lời trước khi GV cho đáp án cuối cùng.
I. Dạy/Rèn kỹ năng Nói cho học sinh
Sau phần giới thiệu ngữ liệu (ở lớp 8 và lớp 9) là phần luyện tập nói (Speak),
với các hình thức bài tập và hoạt động ở mỗi bài có khác nhau nhằm luyện tập sử
dụng các trọng tâm cấu trúc ngữ pháp, hay từ vựng để diễn đạt các chức năng ngôn
ngữ theo các chủ đề và tình huống có liên quan đến bài học.
Quy trình luyện nói bao gồm:
a) Chuẩn bị nói (Pre-speaking)
- Giới thiệu bài nói mẫu (Những phát ngôn riêng lẻ hay một bài hội thoại).
- Yêu cầu học sinh luyện đọc (Chú ý cách phát âm và nghĩa của từ mới)
- Giáo viên dùng câu hỏi gợi mở để HS tự rút ra cách sử dụng từ và cấu trúc câu.
- Giáo viên yêu cầu bài nói.
b) Luyện nói có kiểm soát (Controlled practice)
- Học sinh dựa vào tình huống gợi ý (qua tranh vẽ, từ ngữ, cấu trúc câu cho
sẵn hoặc bài hội thoại mẫu) để luyện nói theo yêu cầu.
- HS luyện nói theo cá nhân/ cặp /nhóm dưới sự kiểm soát của của GV (sửa
lỗi phát âm, lỗi ngữ pháp, gợi ý từ …)
- GV gọi cá nhân hoặc cặp HS trình bày (nói lại) phần thực hành nói theo yêu cầu.
c) Luyện nói tự do (Free practice/ Production)
- HS nói về kinh nghiệm bản thân, bạn bè, người thân trong gia đình hoặc về
quê hương, đất nước hay địa phương nơI mình ở.
- GV không nên hạn chế về ý tưởng cũng như ngôn ngữ; nên để HS tự do
nói, phát huy khả năng sáng tạo của bản thân.
Để thực hiện mục này giáo viên cần lưu ý một số điểm sau:
- Cần phối hợp sử dụng thường xuyên các hình thức luyện tập nói
theo cặp (pairs) hoặc theo nhóm (groups) để các em có nhiều cơ hội sử dụng tiếng
Anh trong lớp qua đó các em có thể cảm thấy tự tin và mạnh dạn hơn trong giao tiếp.
- Cần hướng dẫn cách tiến hành, làm rõ yêu cầu bài tập hoặc gợi ý hay cung
cấp ngữ liệu trước khi cho học sinh làm việc theo cặp hoặc nhóm. Việc hướng dẫn và
gợi ý cho phần luyện nói rất cần sự sáng tạo và thủ thuật phong phú của giáo viên,
không nên chỉ bám sát thuần tuý vào sách.
- Ngữ cảnh cần được giới thiệu rõ ràng. Sử dụng thêm các giáo cụ trực quan để
gợi ý hay tạo tình huống.
- Có thể mở rộng tình huống, khai thác các tình huống có liên quan đến chính
hoàn cảnh của địa phương, khuyến khích liên hệ đến tình hình cụ thể của chính cuộc sống thật của các em. 4