Giáo án Bài 1 Ngữ Văn 9 Kết nối tri thức (năng lực số)

Bài 1. Thế giới kì ảo
Giới thiệu bài học và tri thức ngữ văn trang 9 I. MỤC TIÊU
1. Mức độ yêu cầu cần đạt
- Nhận biết được thể loại truyện truyền kì.
- Xác định và phân tích được các đặc điểm của thể loại truyện truyền kì: cốt truyện,
nhân vật, không gian và thời gian, ngôn ngữ…
- Nêu được nội dung bao quát của văn bản; bước đầu biết phân tích các chi tiết tiêu biểu,
đề tài, câu chuyện, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
- Nhận biết và phân tích được nội dung, ý nghĩa của điển tích điển cố.
- Nhận diện và phân tích sự khác biệt về nghĩa của một số yếu tố Hán Việt dễ nhầm lẫn.
- Viết được bài văn nghị luận về một vấn đề cần giải quyết (con người trong mối quan hệ với tự nhiên)
- Trình bày được ý kiến về một sự việc có tính thời sự (con người trong mối quan hệ với tự nhiên) 2. Năng lực a. Năng lực chung:
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác... b. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận biết, phân tích được thể loại truyện. c. Năng lực số:
- 1.1.TC2b: Áp dụng được kĩ thuật tìm kiếm trực tuyến để khai thác thông tin, tư liệu số
phục vụ tra cứu điển tích, điển cố.
- 1.3.TC2a: Sắp xếp được thông tin dữ liệu về các yếu tố Hán Việt dễ nhầm lẫn trong
môi trường số có cấu trúc để quản lý và truy xuất.
- 6.2.TC2a: Tối ưu hóa việc sử dụng các công cụ AI trong học tập để phân biệt, đối
chiếu sắc thái ý nghĩa của ngôn từ cổ. 3. Phẩm chất
- Có ý thức vận dụng kiến thức vào các VB được học.
- Giúp học sinh rèn luyện bản thân phát triển các phẩm chất tốt đẹp: Yêu thương, trân
trọng con người và thiên nhiên…
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên: - Giáo án;
- Bảng giao nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp.
- Máy tính, máy chiếu, nền tảng lưu trữ số dùng chung (LMS/Google Drive), tài khoản phần mềm AI.
2. Chuẩn bị của học sinh: SGK, SBT Ngữ văn 9, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng
dẫn học bài, vở ghi, thiết bị thông minh cá nhân kết nối mạng mạng phục vụ tra cứu ngữ liệu từ điển số.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của
mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.
c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV đặt câu hỏi, yêu cầu HS trả lời: Em biết gì về điển cố, điển tích? Hãy chia sẻ
những câu chuyện đó tới bạn bè của mình.
- 1.1.TC2d: GV khuyến khích học sinh tự đề xuất chiến lược tìm kiếm cá nhân trực
tuyến để tiếp cận kho tư liệu số văn học về điển cố kinh điển trước giờ học.
- HS tiếp nhận nhiệm vụ, chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc của bản thân.
- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học
a. Mục tiêu: Nắm được nội dung của bài học.
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ
- GV giới thiệu: Bài học gồm hai nội dung: khái quát chủ
đề và nêu thể loại các văn bản đọc chính. Với chủ đề Thế
giới kì ảo, bài học tập trung vào một số vấn đề thiết thực,
có ý nghĩa quan trọng: yêu thương con người, yêu thiên nhiên… - HS lắng nghe.
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực hiện nhiệm vụ
- HS nghe và đặt câu hỏi liên quan đến bài học.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS trình bày sản phẩm thảo luận
- GV gọi hs nhận xét, bổ sung câu trả lời của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức
Hoạt động 2: Khám phá Tri thức ngữ văn
a. Mục tiêu: Nhận biết và phân tích được một số yếu tố trong truyện truyền kì như:
không gian, thời gian, chi tiết, cốt truyện, nhân vật chính….
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ
1. Truyện truyền kì
- GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ văn trong SGK
- Truyện truyền kì là thể loại văn xuôi tự sự, phát
- GV yêu cầu HS thảo luận theo triển mạnh mẽ từ thời trung đại, dùng yếu tố kì ảo nhóm:
làm phương thức nghệ thuật để phản ánh cuộc sống.
Hãy chọn một bài thơ và trả lời các Truyện truyền kì thuộc bộ phận văn học viết, tuy
câu hỏi sau để nhận biết từng yếu tố:
nhiên, trong quá trình sáng tạo, các tác giả cũng sử
+ Truyện truyền kì là gì?
dụng nhiều yếu tố của văn học dân gian. Trong mỗi
+ Chỉ ra các đặc điểm của truyện truyện truyền kì, yếu tố kì ảo và yếu tố hiện thực kết truyền kì?
hợp, đan xen một cách linh hoạt. Qua những chi tiết
+ Điển cố, điển tích là gì?
kì ảo, người đọc có thể nhận thấy những vấn đề cốt
+ Trình bày sự khác biệt về nghĩa của lõi của hiện thực cũng như quan niệm và thái độ của
một số yếu tố Hán Việt. tác giả.
- 1.1.TC2b: GV hướng dẫn HS đưa - Cốt truyện: Truyện truyền kì có khi mô phỏng cốt
một nhóm từ Hán Việt dễ nhầm lẫn truyện dân gian hoặc dã sử lưu truyền rộng rãi trong
(như chính thể/chỉnh thể, cải biên/cải nhân dân; có khi mượn từ truyện truyền kì Trung
biến) vào công cụ AI để AI phân tích, Quốc. Cốt truyện của truyện truyền kì được tổ chức
đối chiếu sắc thái ngữ nghĩa gốc, làm chủ yếu dựa trên chuỗi sự kiện sắp xếp theo trật tự
mẫu cho HS rèn luyện kỹ năng phân tuyến tính, có quan hệ nhân quả. biệt từ ngữ số hóa.
- Nhân vật: Thế giới nhân vật trong truyện truyền kì
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
khá đa dạng, phong phú, trong đó nổi bật nhất là ba
Bước 2: HS trao đổi thảo luận, thực nhóm: thần tiên, người trần và yêu quái. Các nhân hiện nhiệm vụ
vật thường có những nét kì lạ, biểu hiện ở nguồn gốc
- HS thảo luận và trả lời từng câu hỏi
ra đời, ngoại hình hay năng lực siêu nhiên...
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - Không gian và thời gian: Không gian trong truyện và thảo luận
truyền kì thường có sự pha trộn giữa cõi trần, cõi
- HS trình bày sản phẩm thảo luận
tiên, cõi âm; các hình thức không gian này không tồn
- GV gọi HS nhận xét, bổ sung câu trả tại tách biệt mà liền thông với nhau. Thời gian cũng lời của bạn.
có sự kết hợp chặt chẽ giữa thời gian thực và thời