Giáo án Lịch sử 7 Kết nối tri thức (năng lực số)

Bài 1: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH
VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN Ở TÂY ÂU
Thời gian thực hiện: 3 tiết
I. MỤC TÊU: Sau khi học xong bài, giúp học sinh 1. Về kiến thức
- Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
- Trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến Tây Âu.
- Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên chúa giáo.
- Phân tích được vai trò của thành thị trung đại.
* HSKTTT: Biết được tên một số vương quốc PK, biết được thời gian, địa điểm ra
đời của Thiên chúa giáo.
2. Về năng lực - Năng lực chung
+ Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo.
+ Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi
công việc với giáo viên.
- Năng lực chuyên biệt
+ Khai thác và sử dụng được một số thông tin của một số tư liệu lịch sử trong bài
học dưới sự hướng dẫn của GV.
+ Tìm kiếm, sưu tầm được tư liệu để phục vụ cho bài học và thực hiện các hoạt
động thực hành, vận dụng.
- Năng lực số: 1.2.TC2b – Diễn giải và đánh giá dữ liệu số. Hoạt động học tập đề
xuất: Khai thác bản đồ số, sơ đồ thời gian (timeline) và tư liệu lịch sử trực tuyến để tìm hiểu
quá trình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây Âu.
- AI: NL a: Nguyên tắc hoạt động cơ bản của AI. Thảo luận về việc con người lập
trình AI để phục dựng 3D các lãnh địa và thành thị trung đại từ phế tích.
* Lồng ghép GDQP-AN: Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo theo quy định của pháp luật. 3. Về phẩm chất
- Chăm chỉ: học tập và sưu tầm những tư liệu lịch sử có liên quan đến nội dung bài học.
- Trách nhiệm: trân trọng những giá trị văn hóa của thời trung đại: Thiên chúa giáo,
những thành thị Tây Âu, những trường đại học lâu đời,...
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên
- Máy tính, tranh ảnh về thành thị trung đại Tây Âu….
- Một số tư liệu liên quan đến bài học. - Phiếu học tập. 2. Đối với học sinh
- Bảng phụ, giấy A0 khổ to.
- Sưu tầm tư liệu về thành thị trung đại Tây Âu…. * HSKTTT: Bảng nhóm
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Trước khi vào nội dung bài học, GV giới thiệu sơ lược nội dung của chương trình Lịch sử 7 và chương I.
1. Hoạt động khởi động
a. Mục tiêu: Giúp học sinh nhận diện được và trình bày sự hiểu biết của mình về
tượng Hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ (742-814) ở thành phố Hăm-buốc (Đức) SGK tr.9 qua
xem tranh, từ đó đưa học sinh vào tìm hiểu nội dung bài học, tạo tâm thế cho học sinh đi vào tìm hiểu bài mới.
* HSKTTT: Hoạt động cùng cả lớp
b. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập.
- HS quan sát hình ảnh trên tivi: tượng Hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ (742-814) ở thành
phố Hăm-buốc (Đức) SGK tr.9.
- HS thảo luận theo cặp đôi và trả lời câu hỏi: Em có biết tại sao ở nhiều nước châu
Ầu ngày nay vẫn giữ tượng đài tưởng niệm Hoàng đế Sác-lơ-ma-nhơ không? (Gợi ý: Vì
Sác-lơ-ma-nhơ là một trong những Hoàng đế vĩ đại nhất trong lịch sử chầu Âu, có công
mở rộng lãnh thổ đế quốc thời kì ông trị vì, sau này chính là vùng lãnh thổ của một số
nước châu Âu hiện nay).
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
Bước 3: Báo cáo kết quả
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thưc
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung: Một trong những vị vua nổi bật
nhất trong lịch sử châu Âu phải kể đến là Sác-lơ-ma-nhơ. Ông trị vì 46 năm nhưng đã tiến
hành 55 cuộc viễn chinh lớn nhỏ, không chỉ có công thống nhất vùng Tầy và Trung Âu mà
còn đặt nền móng hình thành đế chế La Mã “thần thánh” sau này. Sác-lơ-ma-nhơ được coi
là “cha đẻ của châu Âu” vì nếu không có vị Hoàng đế này, có thể lịch sử chầu Âu đã rất
khác. Vậy chế độ phong kiến đã hình thành và phát triển ở các nước châu Âu ra sao trong
thời gian từ thế kỉ V đến thế kỉ XVI? Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay.
2. Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1. 1. Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
a. Mục tiêu: Kể lại được những sự kiện chủ yếu về quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu.
* HSKTTT: Biết được tên một số vương quốc PK.
b. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
HS thực hiện kĩ thuật Think-pair-share; thời gian 5 phút.
- Think (Thin)- Suy nghĩ- HS làm việc cá nhân, thời gian 2 phút
- Pair (Thai)-Cặp: Sau đó, HS trao đổi cặp đôi (bạn bên cạnh), thời gian 2 phút
- Share (Sai)-chia sẻ: HS được mời chia sẻ, GV gọi ngẫu nhiên, HS nêu ý kiến không
trùng lặp với ý kiến của HS khác, thời gian 1 phút
* Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
- HS đọc mục 1 (SGK- 9) làm việc theo cặp đôi, thảo luận và trả lời câu hỏi
vào Phiếu học tập số 1: Hãy cho biết những nét chính về quá trình hình thành xã hội
phong kiến ở Tây Âu.
* Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu sự hình thành của lãnh chúa phong kiến và nông nô:
- HS quan sát sơ đồ Hình 2 (SGK- 10) Sơ đồ về sự hình thành các giai cấp chính
trong xã hội phong kiến ở Vương quốc Phơ-răng làm việc theo cặp đôi và trả lời câu hỏi:
Em hãy cho biết lãnh chúa phong kiến và nông nô được hình thành từ những tầng lớp
nào?Mối quan hệ của các giai cấp đó?
* HSKTTT: Kể tên một số vương quốc PK.
Năng lực số: 1.2.TC2b – Diễn giải và đánh giá dữ liệu số. Hoạt động học tập đề xuất:
Khai thác bản đồ số, sơ đồ thời gian (timeline) và tư liệu lịch sử trực tuyến để tìm hiểu quá
trình hình thành và phát triển của chế độ phong kiến ở Tây Âu.
Giúp học sinh hiểu AI hoạt động dựa trên dữ liệu và các chương trình do con người
xây dựng. Nhận biết được AI không tự suy nghĩ hay tự tạo ra tri thức mà cần dữ liệu và sự
kiểm soát của con người. Biết một số ứng dụng của AI trong bảo tồn, nghiên cứu và tái hiện
các công trình lịch sử. Hình thành nhận thức đúng đắn về mối quan hệ giữa con người và AI
trong lĩnh vực khoa học lịch sử.
- Giáo viên giới thiệu một số hình ảnh di tích, thành quách hoặc tàn tích của các lãnh
địa và thành thị thời trung đại.
- Học sinh tìm hiểu cách các nhà khoa học sử dụng AI để phân tích ảnh, bản đồ khảo
cổ, tư liệu lịch sử và dữ liệu quét 3D.
- Thảo luận về quy trình hoạt động của AI:
Dữ liệu khảo cổ + Tư liệu lịch sử → Con người lập trình AI → AI phân tích dữ
liệu → Tạo mô hình 3D phục dựng → Hỗ trợ nghiên cứu lịch sử
- Học sinh trao đổi về vai trò của con người trong việc thiết kế, cung cấp dữ liệu và
kiểm tra kết quả của AI.
- Thảo luận: Vì sao AI không thể tự phục dựng chính xác nếu thiếu dữ liệu hoặc
hướng dẫn từ con người?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận theo cặp đôi, quan sát sơ đồ, đọc SGK và trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời đại diện 2-3 HS trả lời câu hỏi.
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức
GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức. Sản phẩm:
- Quá trình hình thành xã hội phong kiến ở Tây Âu
+ Đến khoảng thế kỉ V, người Giéc-man tràn vào xâm chiếm La Mã lập ra những
vương quốc mới như: Vương quốc của người Ăng-glo Xắc-xông, Vương quốc Phơ- răng,…
- Sự hình thành của lãnh chúa phong kiến và nông nô
+ Lãnh chúa phong kiến được hình thành từ những quý tộc thị người Giéc-man
+ Nông nô được hình thành từ nô lệ (được giải phóng) và nông dân tự do (mất ruộng đất).
- Quan hệ giữa lãnh chúa phong kiến với nông nô là: quan hệ bóc lột.
Hoạt động 2: Lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội của chế độ phong kiến ở Tây Âu
a. Mục tiêu: Trình bày được đặc điểm của lãnh địa phong kiến và quan hệ xã hội
của chế độ phong kiến Tây Âu.
* HSKTTT: Theo dõi các bạn hoạt động
b. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV-HS Sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
2. Lãnh địa phong kiến
- GV yêu cầu HS dựa thông tin trong SGK, chia lớp thành 8 và quan hệ xã hội của
nhóm, thực hiện thảo luận nhóm, kĩ thuật khăn trải bàn, thời chế độ phong kiến ở Tây gian 5 phút. Âu
+ Nhóm lẻ: Trình bày những đặc điểm chính của lãnh địa - Là đơn vị chính trị, kinh
phong kiến ở Tây Âu theo nội dung sau:
tế cơ bản của Tây Âu cho
* Phạm vi, quy mô lãnh địa ra sao? đến thế kỉ IX.
* Trong lãnh địa có những gì? - Là khu đất rộng lớn
* Nhà ở của lãnh chúa và nhà ở của nông nô nói lên điều gì? thuộc sở hữu của một lãnh
+ Nhóm chẵn: Trình bày mối quan hệ giữa lãnh chúa và chúa, bao gồm đất của
nông nô trong xã hội phong kiến theo nội dung: lãnh chúa và đất khẩu
* Công việc thường ngày của các lãnh chúa và nông nô là phần. gì?
- Kinh tế chủ đạo của lãnh
* Trang phục và hoạt động của những con người được miêu địa là nông nghiệp, tự cấp,
tả trong tranh cho em thấy điều gì về thân phận của họ?
tự túc, ít trao đổi với bên
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập ngoài.
Các nhóm đọc SGK, quan sát tranh, thực hiện yêu cầu. GV - Mối quan hệ giữa lãnh
theo dõi, hỗ trợ. GV có thể định hướng thêm bằng 1 số câu chúa và nông nô trong xã
hỏi liên quan để tìm ra kiến thức.
hội phong kiến là quan hệ
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận bóc lột bằng địa tô.
- GV chọn 1 nhóm để trình bày, các nhóm khác phản biện. + Lãnh chúa phong kiến
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
bóc lột sức lao động của
Đánh giá: HS-HS, GV-HS, GV chốt kiến thức. (Yêu cầu HS nông nô và chi phối mọi
thực hiện kĩ thuật 3-2-1: cho 3 lời khen; 2 hạn chế và 1 lời mặt đời sống của nông nô.
góp ý hoặc 1 câu hỏi chất vấn)
+ Nông nô là lực lượng
sản xuất chính, phải nhận
ruộng từ lãnh chúa và nộp tô thuế cho lãnh chúa.
Hoạt động 3: Sự ra đời của Thiên chúa giáo
a. Mục tiêu: Mô tả được sơ lược sự ra đời của Thiên chúa giáo.
* HSKTTT: Biết được thời gian, địa điểm ra đời của Thiên chúa giáo.
b. Cách thức thực hiện
Hoạt động của giáo viên và học sinh Sản phẩm
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
3. Sự ra đời của Thiên chúa
- Đọc thông tin mục 3, quan sát H5 SGK hoàn thành giáo
nhiệm vụ sau: + Thiên chúa giáo ra đời ở đâu? Vào - Thiên chúa giáo ra đời vào khoảng thời gian nào?
đầu Công nguyên, ở vùng
+ Ai là người sáng lập ra Thiên chúa giáo? Giê-ru-sa-lem (ngày nay
+ Thiên chúa giáo đã phát triển ra sao cho đến thời kì thuộc Pa-le-xtin). phong kiến?
- Đến thế kỉ IV, từ chỗ bị
* HSKTTT: Cho biết thời gian, địa điểm ra đời của cấm đoán, Thiên chúa giáo Thiên chúa giáo.
trở thành quốc giáo của đế
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập quốc La Mã.
+ HS tiếp nhận nhiệm vụ, trao đổi, thảo luận
- Sang thời phong kiến, Thiên
+ GV quan sát HS hoạt động, hỗ trợ khi HS cần.
chúa giáo thống trị trong đời
Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
sống chính trị, văn hóa, tư
- GV gọi 1 vài HS trả lời, HS khác nhận xét.
tưởng ở Tây Âu. Giáo hội có
Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập thế lực rất lớn.
+ GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và chuyển
sang nội dung mới.