Giáo án Bài 31 Toán 11 Kết nối tri thức (năng lực số)

Ngày soạn: .../.../... Ngày dạy: .../.../...
CHƯƠNG IX. ĐẠO HÀM
BÀI 31. ĐỊNH NGHĨA VÀ Ý NGHĨA CỦA ĐẠO HÀM (2 TIẾT) I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức, kĩ năng: Học xong bài này, HS đạt các yêu cầu sau:
- Nhận biết một số bài toán dẫn đến khái niệm đạo hàm.
- Nhận biết định nghĩa đạo hàm. Tính đạo hàm của một số hàm đơn giản bằng định nghĩa.
- Nhận biết ý nghĩa hình học của đạo hàm. Thiết lập phương trình tiếp tuyến
của đồ thị hàm số tại một điểm thuộc đồ thị.
- Vận dụng định nghĩa đạo hàm vào giải quyết một số bài toán thực tiễn. 2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá
- Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng.
Năng lực riêng:
- Tư duy và lập luận toán học: So sánh, phân tích dữ liệu, đưa ra lập luận
trong quá trình hình thành khái niệm và ý nghĩa; thực hành và vận dụng kiến
thức về đạo hàm, phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số tại một điểm thuộc đồ thị.
- Mô hình hóa toán học: vận dụng định nghĩa đạo hàm vào giải quyết một số bài toán thực tiễn.
- Giải quyết vấn đề toán học: Hiểu được một số bài toán dẫn đến khái niệm
đạo hàm, ý nghĩa hình học đạo hàm; tính đạo hàm của hàm số tại một điểm,
trên một khoảng theo định nghĩa, viết được phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số.
- Giao tiếp toán học: đọc, hiểu, trao đổi thông tin toán học.
- Sử dụng công cụ, phương tiện học toán.
Năng lực số tích hợp:
- 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm nâng cao trên Internet để lấy dữ
liệu, thông tin thực tế về chiều cao tòa nhà Landmark 81 hoặc số liệu chuyển
động vật lý, phục vụ cho việc nghiên cứu và xây dựng mô hình toán học.
- 2.2.NC1a: Chia sẻ dữ liệu kết quả thảo luận, công thức, phương trình tiếp
tuyến tìm được với các thành viên khác thông qua các nền tảng số phù hợp như Padlet.
- 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung số ở định dạng
khác nhau để thiết kế báo cáo kết quả bài toán thực tế bằng PowerPoint hoặc Infographic trên Canva.
- 6.2.NC1b: Thực hiện tương tác, đặt câu hỏi cho hệ thống trợ lý AI hỗ trợ
kiểm tra các bước tính toán đạo hàm theo định nghĩa hoặc tìm hiểu sâu hơn
về ý nghĩa kinh tế biên của đạo hàm. 3. Phẩm chất
- Có ý thức học tập, ý thức tìm tòi, khám phá và sáng tạo, có ý thức làm việc
nhóm, tôn trọng ý kiến các thành viên khi hợp tác.
- Chăm chỉ tích cực xây dựng bài, có trách nhiệm, chủ động chiếm lĩnh kiến
thức theo sự hướng dẫn của GV.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với GV: SGK, Tài liệu giảng dạy, giáo án, đồ dùng dạy học. Thiết bị trình
chiếu, máy tính kết nối Internet, nền tảng số gồm Canva, Padlet lớp học, câu hỏi
khảo sát trực tuyến qua Mentimeter, phòng học ảo trắc nghiệm Quizizz và Google Form kiểm tra.
2. Đối với HS: SGK, SBT, vở ghi, giấy nháp, đồ dùng học tập (bút, thước...), bảng
nhóm, bút viết bảng nhóm. Thiết bị thông minh cá nhân (điện thoại thông
minh/máy tính bảng nếu được phép sử dụng), tài khoản học tập trực tuyến của lớp.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)
TIẾT 1: KHÁI NIỆM ĐẠO HÀM. ĐẠO HÀM CỦA HÀM SỐ TẠI MỘT
ĐIỂM. ĐẠO HÀM CỦA HÀM SỐ TRÊN MỘT KHOẢNG. a) Mục tiêu:
- Tạo hứng thú, thu hút HS tìm hiểu nội dung bài học.
b) Nội dung: HS đọc tình huống mở đầu, suy nghĩ trả lời câu hỏi.
c) Sản phẩm: HS trả lời được câu hỏi mở đầu.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS đọc tình huống mở đầu:
Nếu một quả bóng được thả rơi tự do từ đài quan sát trên sân thượng của tòa nhà
Landmark 81 (Thành phố Hồ Chí Minh) cao 461,3 m xuống mặt đất. Có tính được
vận tốc của quả bóng khi nó chạm đất hay không? (Bỏ qua sức cản không khí).
- Đồng thời GV chiếu video minh họa vật rơi tự do và hiển thị mã QR Mentimeter
đặt câu hỏi: "Theo em, làm cách nào để xác định chính xác vận tốc tại một thời
điểm tức thời của vật?". (2.1.NC1a)
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát và chú ý lắng nghe, thảo luận nhóm đôi hoàn thành yêu cầu.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt
HS vào bài học mới: “Chúng ta đã học công thức tính vận tốc trung bình của một
vật trong khoảng thời gian từ to đền t. Liệu chúng ta có thể tính được vận tốc của
vật tại thời điểm to hay không? Bài học hôm nay chúng ta cùng đi tìm hiểu câu trả lời”.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Một số bài toán dẫn đến khái niệm đạo hàm a) Mục tiêu:
- Nhận biết một số bài toán dẫn đến khái niệm đạo hàm. b) Nội dung:
HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao, suy nghĩ trả lời câu
hỏi, thực hiện các hoạt động.
c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS cho các
câu hỏi. HS hiểu và nhận biết được một số bài toán dẫn đến khái niệm đạo hàm.
d) Tổ chức thực hiện: HĐ CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
1. Một số bài toán dẫn đến khái
- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi, hoàn niệm đạo hàm thành HĐ 1.
a) Vận tốc tức thời của một vật
+ GV đặt vấn đề: vận tốc trung bình chỉ cho chuyển động thẳng
chúng ta biết vận tốc trong một khoảng thời HĐ 1:
gian nhất định từ to đến t .Làm thế nào để xác a) Vận tốc trung bình của vật trong
định được sự nhanh chậm của vật tại thời khoảng thời gian từto đến t là