Giáo án chuyên đề Toán 11 Kết nối tri thức (năng lực số)

Ngày soạn: . ./. ./. . Ngày dạy: . ./. ./. .
CHUYÊN ĐỀ 1: PHÉP BIẾN HÌNH TRONG MẶT PHẲNG
BÀI 1: PHÉP BIẾN HÌNH (2 tiết) (PHẦN 1) I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức, kĩ năng: Học xong bài này, HS đạt các yêu cầu sau:
- Nhận biết được khái niệm phép biến hình.
- Nhận biết được khái niệm ảnh của một điểm, một hình qua một phép biến hình. 2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá
- Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng.
Năng lực riêng:
- Tư duy và lập luận toán học: Phân tích, lập luận để giải thích được các định
nghĩa về phép biến hình, ảnh của một hình qua một phép biến hình.
- Mô hình hóa toán học: Mô tả các dữ kiện bài toán thực tế, giải quyết bài
toán gắn với Phép biến hình.
- Giải quyết vấn đề toán học: sử dụng các khái niệm, các phương pháp trong
phép biến hình, tìm ảnh của một hình qua một phép biến hình để giải quyết
các bài toán có tính chất thực tế.
- Giao tiếp toán học: đọc, hiểu thông tin toán học.
- Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Thước kẻ, ê-ke, phần mềm vẽ hình.
Năng lực số:
- 2.1NC1a: Nhận biết và ứng dụng được các công cụ số (phần mềm hình học
động GeoGebra, công cụ trí tuệ nhân tạo AI) để mô phỏng, biểu diễn quy tắc
biến đổi hình học trong mặt phẳng.
- 1.2NC1b, 3.1NC1a: Khai thác, chọn lọc và chia sẻ dữ liệu/sản phẩm học tập
trên không gian mạng an toàn, đúng quy định
- 5.2NC1a: Sử dụng linh hoạt các phần mềm toán học chuyên dụng
(GeoGebra/Desmos) kết hợp cùng AI gợi ý câu lệnh để tối ưu hóa việc tạo
dựng mô hình đồ thị và hình học. 3. Phẩm chất
- Có ý thức học tập, ý thức tìm tòi, khám phá và sáng tạo, có ý thức làm việc
nhóm, tôn trọng ý kiến các thành viên khi hợp tác.
- Chăm chỉ tích cực xây dựng bài, có trách nhiệm, chủ động chiếm lĩnh kiến
thức theo sự hướng dẫn của GV.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với GV: SGK, Tài liệu giảng dạy, giáo án, đồ dùng dạy học. Học liệu số:
Bài trình chiếu PowerPoint; Không gian lớp học số Padlet; Phiếu trắc nghiệm số
trên Google Forms/WayGround; Tài khoản AI trợ giảng (ChatGPT/Gemini); Các
file mô phỏng GeoGebra dựng sẵn về phép biến hình, phép co dãn.
2. Đối với HS: SGK, SBT, vở ghi, giấy nháp, đồ dùng học tập (bút, thước. .), bảng
nhóm, bút viết bảng nhóm. Thiết bị số có kết nối Internet (Máy tính bảng, điện
thoại thông minh hoặc laptop cá nhân/phòng máy nhà trường).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU) a) Mục tiêu:
- Tạo hứng thú, thu hút HS tìm hiểu nội dung bài học.
- Phát triển năng lực 1.1NC1a: Nhận diện hình ảnh thực tế trực quan qua video và
các nền tảng số để tìm kiếm mối liên hệ toán học.
b) Nội dung: HS đọc tình huống mở đầu, suy nghĩ trả lời câu hỏi. HS xem video
ngắn (1 phút) giới thiệu về các định dạng bản đồ số của Việt Nam có tỉ lệ phóng
to/thu nhỏ khác nhau nhưng đồng dạng.
c) Sản phẩm: HS đưa ra được nhận định ban đầu về câu hỏi mở đầu. Ý kiến phản
hồi của HS được ghi nhận nhanh thông qua phần mềm tương tác Mentimeter (hoặc ghi nhanh lên Padlet).
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS đọc tình huống mở đầu:
Nhìn những tấm bản đồ hành chính Việt Nam ở dưới, ta thấy chúng giống nhau về
hình dạng, hơn nữa, tấm a) và tấm d) còn giống nhau về cả kích thước. Toán học
thể hiện điều đó như thế nào? Qua chuyên đề này, ta sẽ có câu trả lời.
GV quét mã QR hoặc gửi link Mentimeter/Padlet lên nhóm lớp, chiếu 4 bức ảnh
bản đồ số và đặt Câu hỏi gợi mở: Khi ta thao tác thu phóng (zoom) một bản đồ
trên Google Maps, vị trí các địa danh thay đổi như thế nào về tọa độ, hình dạng có
thay đổi không? Quy luật nào điều khiển sự thay đổi đó?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS quan sát và chú ý lắng nghe, thảo luận nhóm
đôi hoàn thành yêu cầu. HS truy cập thiết bị số để gửi nhanh 3 từ khóa nhận định
của mình lên hệ thống đám mây từ ngữ (Word Cloud) của Mentimeter.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: GV gọi một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung.
GV trình chiếu kết quả "Đám mây từ ngữ" mà cả lớp vừa đóng góp, phân tích các
từ khóa xuất hiện nhiều nhất (như: "tỉ lệ", "đồng dạng", "đối xứng", "giữ nguyên hình dạng").
Bước 4: Kết luận, nhận định: GV đánh giá kết quả của HS, trên cơ sở đó dẫn dắt
HS vào bài học mới: “Bài học này sẽ giúp các em có thể nhận biết được các khái
niệm, tính chất trong phép biến hình và sử dụng các khái niệm và tính chất đó để
xử lí được bài toán mở đầu trên”.
Bài mới: Phép biến hình.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
TIẾT 1: PHÉP BIẾN HÌNH
Hoạt động 1: Phép biến hình a) Mục tiêu:
- HS nhận biết khái niệm về phép biến hình, kí hiệu của phép biến hình.
- HS phát biểu được ảnh của một điểm qua phép biến hình.
- HS vận dụng khái niệm phép biến hình để hoàn thành các bài tập.
- Tích hợp năng lực số 5.2NC1a: HS biết sử dụng mô phỏng số để kiểm chứng
tính “duy nhất” của một điểm ảnh trong quy tắc hình học. b) Nội dung:
HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao, suy nghĩ trả lời câu
hỏi, thực hiện các hoạt động 1; đọc và giải thích các Ví dụ 1. HS quan sát thao tác
kéo thả điểm trên phần mềm GeoGebra của giáo viên để rút ra định nghĩa.