Giáo án chuyên đề NLS Toán 11 Kết nối tri thức Bài 5: Phép dời hình

Ngày soạn: .../.../... Ngày dạy: .../.../...
CHUYÊN ĐỀ 1: PHÉP BIẾN HÌNH TRONG MẶT PHẲNG
BÀI 5: PHÉP DỜI HÌNH (1 tiết) I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức, kĩ năng: Học xong bài này, HS đạt các yêu cầu sau:
- Nhận biết phép dời hình.
- Vận dụng phép dời hình vào thiết kế đồ họa. 2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học trong tìm tòi khám phá
- Năng lực giao tiếp và hợp tác trong trình bày, thảo luận và làm việc nhóm
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong thực hành, vận dụng.
Năng lực riêng:
- Tư duy và lập luận toán học: So sánh, phân tích dữ liệu,
phân tích, lập luận để giải thích được khái niệm, tính chất của phép dời hình.
- Mô hình hóa toán học: mô tả các dữ kiện bài toán thực tế,
cảm nhận được các hình ảnh bằng nhau trong thực tế,
nhìn ra sự xuất hiện của phép dời hình trong một số cách lát mặt phẳng.
- Giải quyết vấn đề toán học: sử dụng các tính chất của
phép dời hình để xử lí các bài toán có tính thực tế cao.
- Giao tiếp toán học: đọc, hiểu thông tin toán học.
- Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng thước kẻ,
com-pa, phần mềm vẽ hình).
Năng lực số:
- 1.1NC1a: Đánh giá được độ chính xác và tin cậy của các
nguồn thông tin, dữ liệu số khi tìm kiếm tư liệu đồ thị và
ứng dụng toán học trên môi trường mạng.
- 2.2NC1b: Chia sẻ và thảo luận về các sản phẩm đồ họa
ứng dụng toán học một cách an toàn, hiệu quả trên không
gian số thông qua các nền tảng hợp tác trực tuyến (Padlet/WayGround).
- 3.1NC1a: Sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo
lập ý tưởng thiết kế, đồng thời sử dụng thành thạo phần
mềm hình học động (GeoGebra) hoặc phần mềm đồ họa
(Canva) để mô phỏng phép dời hình tạo họa tiết. 3. Phẩm chất
- Có ý thức học tập, ý thức tìm tòi, khám phá và sáng tạo,
có ý thức làm việc nhóm, tôn trọng ý kiến các thành viên khi hợp tác.
- Chăm chỉ tích cực xây dựng bài, có trách nhiệm, chủ động
chiếm lĩnh kiến thức theo sự hướng dẫn của GV.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với GV: SGK, Tài liệu giảng dạy, giáo án, đồ dùng dạy
học. Học liệu số: Bài trình chiếu PowerPoint; Lớp học số trực
tuyến trên Padlet; Trò chơi trắc nghiệm tương tác trên
WayGround (Quizizz); Kênh chat với trợ lý AI (ChatGPT/Gemini);
Các tệp hình học động dựng sẵn trên phần mềm GeoGebra về phép dời hình.
2. Đối với HS: SGK, SBT, vở ghi, giấy nháp, đồ dùng học tập
(bút, thước...), bảng nhóm, bút viết bảng nhóm. Thiết bị số:
Điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy tính xách tay
cá nhân (hoặc theo nhóm) có kết nối Internet để truy cập các nền tảng học tập số.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU) a) Mục tiêu:
- Tạo hứng thú, thu hút HS tìm hiểu nội dung bài học.
- Kích hoạt tư duy số qua trò chơi trực tuyến để nhận diện các
hình ảnh bằng nhau thông qua tương tác số.
b) Nội dung: HS đọc tình huống mở đầu, suy nghĩ trả lời câu
hỏi. HS tham gia khởi động nhanh bằng cách quét mã QR truy
cập nền tảng WayGround (Quizizz) để trả lời câu hỏi trắc
nghiệm tương tác về nhận diện hình bằng nhau từ các phép
biến hình đã học (tịnh tiến, đối xứng trục, quay).
c) Sản phẩm: HS đưa ra được nhận định ban đầu về câu hỏi
mở đầu. Bảng kết quả xếp hạng thời gian thực của học sinh
trên WayGround, câu trả lời trực tuyến của HS về mối quan hệ
giữa phép biến hình và hai hình bằng nhau.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS đọc tình huống mở đầu:
Bằng quan sát, ta có cảm nhận rằng ba hình a), b), c) bằng
nhau. Nếu cắt giấy, lấy riêng ra từng hình, thì ta có thể xếp
chồng khít hai hình b) và c) với nhau, hãy úp khít hai hình a) và
b) (cũng như hai hình a) và c)) vào nhau. Đối tượng toán học
nào cho phép ta diễn đạt hai hình bằng nhau? Ta hãy cùng tìm hiểu trong bài học này.
- GV chiếu mã QR và link WayGround, yêu cầu HS truy cập
nhanh trong 2 phút để hoàn thành 3 câu hỏi trắc nghiệm trực
quan về việc dịch chuyển, quay hoặc lật một hình phẳng.
- Câu hỏi gợi mở: Khi các em thao tác kéo thả hoặc xoay các
mảnh ghép trên màn hình kỹ thuật số để chúng chồng khít lên
nhau, khoảng cách giữa các điểm trên mảnh ghép đó có bị thay