Giáo án Địa lí 12 Kết nối tri thức (năng lực số)

TÊN BÀI DẠY:
CHƯƠNG 1: ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN
BÀI 1. VỊ TRÍ ĐỊA LÍ VÀ PHẠM VI LÃNH THỔ
Môn học/Hoạt động giáo dục: ĐỊA LÍ; lớp: 12
Thời gian thực hiện: 2 tiết I. MỤC TIÊU
1. Về kiến thức
- Xác định được đặc điểm vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ Việt Nam và các tỉnh, thành phố trên bản đồ.
- Phân tích được ảnh hưởng của vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ đến tự nhiên, kinh tế
- xã hội và quốc phòng, an ninh. 2. Về năng lực - Năng lực chung:
+ Tự chủ tự học: luôn chủ động, tích cực thực hiện những nhiệm vụ trong học tập.
+ Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
+ Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được các vấn đề từ các nhiệm vụ học
tập và tìm cách giải quyết. - Năng lực đặc thù:
+ Nhận thức khoa học Địa lí: sử dụng bản đồ để xác định được đặc điểm vị trí địa
lí, phạm vi lãnh thổ Việt Nam; phân tích được ảnh hưởng của vị trí địa lí, phạm
vi lãnh thổ đến tự nhiên, kinh tế – xã hội và an ninh quốc phòng.
+ Tìm hiểu địa lí: tìm hiểu các thông tin về pháp lí của các vùng biển Việt Nam theo
Luật Biển Việt Nam năm 2012. - Năng lực số:
+ 1.1.NC1b; 1.2.NC1a: khai thác bản đồ, học liệu số và đối chiếu độ tin cậy
của thông tin với SGK, nguồn do giáo viên cung cấp.
+ 2.4.NC1a; 3.1.NC1a: lựa chọn công cụ số phù hợp để hợp tác, tạo sơ đồ tư
duy/infographic/poster phục vụ nhiệm vụ học tập.
+ 2.2.NC1a; 4.2.NC1a: chia sẻ sản phẩm trên môi trường số đúng quy tắc, bảo
vệ dữ liệu cá nhân và tôn trọng bản quyền. 3. Về phẩm chất
- Yêu quê hương, đất nước.
- Có trách nhiệm tuyên truyền và bảo vệ sự toàn vẹn, chủ quyền.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- Máy tính, máy chiếu, thiết bị điện tử kết nối internet (nếu có),...
- Bản đồ hành chính Việt Nam năm 2025, bản đồ Việt Nam trong Đông Nam Á.
- Sơ đồ mặt cắt khái quát các vùng biển Việt Nam (theo Luật Biển Việt Nam năm 2012).
- Đường dẫn/QR bản đồ hành chính Việt Nam năm 2025, phiếu học tập số hoặc
Padlet (nếu có điều kiện).
- SGK Địa lí 12 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
2. Chuẩn bị của học sinh
- SGK Địa lí 12 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
- Thiết bị điện tử có kết nối Internet: Máy tính laptop, điện thoại, … (nếu có).
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: MỞ ĐẦU/KHỞI ĐỘNG a) Mục tiêu
- Tạo hứng thú và kết nối hiểu biết của học sinh với nội dung bài học.
- Giúp học sinh bước đầu nhận ra ảnh hưởng của vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ
đến tự nhiên, kinh tế – xã hội và quốc phòng, an ninh. b) Nội dung
Giáo viên trình chiếu bốn hình ảnh:
1. Rừng nhiệt đới xanh tốt hoặc cảnh quan thiên nhiên nhiệt đới.
2. Bão, lũ hoặc ngập lụt tại Việt Nam.
3. Cảng biển, tàu hàng hoặc cảng hàng không quốc tế.
4. Lực lượng làm nhiệm vụ bảo vệ biển, đảo hoặc hình ảnh cột mốc chủ quyền.
Học sinh quan sát, thảo luận và trả lời câu hỏi:
“Bốn hình ảnh trên phản ánh những vấn đề nào của Việt Nam? Theo em, chúng có điểm chung gì?”
c) Sản phẩm học tập
- Hình ảnh thể hiện các đặc điểm tự nhiên, thiên tai, hoạt động giao thông – kinh
tế và nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền của Việt Nam.
- Các hình ảnh đều có liên quan đến vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ nước ta.
- Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, tiếp giáp Biển Đông, nằm trên các
tuyến giao thông quốc tế và có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh.
d) Tổ chức thực hiện
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Giáo viên trình chiếu lần lượt hoặc đồng thời bốn hình ảnh:
+ Cảnh quan rừng nhiệt đới.
+ Hình ảnh bão, lũ, ngập lụt.
+ Cảng biển hoặc cảng hàng không.
+ Hoạt động bảo vệ chủ quyền biển, đảo.
Giáo viên yêu cầu học sinh:
“Các em hãy quan sát bốn hình ảnh trên và thực hiện hai nhiệm vụ:
1. Cho biết mỗi hình ảnh phản ánh vấn đề gì của Việt Nam.
2. Tìm một điểm chung có thể kết nối cả bốn hình ảnh.”
Hình thức: Cá nhân kết hợp trao đổi theo cặp.
Thời gian: Khoảng 2 phút.
Giáo viên có thể đặt thêm câu hỏi gợi mở:
+ Vì sao Việt Nam có rừng nhiệt đới phát triển?
+ Vì sao nước ta thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão và lũ?
+ Vì sao Việt Nam có điều kiện phát triển cảng biển, giao thông hàng hải và hàng không?
+ Vì sao nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng?
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập
- Học sinh quan sát hình ảnh và suy nghĩ cá nhân trong khoảng 30 giây.
- Học sinh trao đổi với bạn bên cạnh, thống nhất câu trả lời.
- Học sinh ghi nhanh từ khóa hoặc ý kiến vào giấy nháp, bảng con hoặc phiếu học tập.
Tích hợp năng lực số – 1.1.NC1b: Học sinh khai thác thông tin từ hình ảnh, video
hoặc học liệu số do giáo viên cung cấp để nhận diện những vấn đề địa lí được phản ánh.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận
+ Giáo viên mời từ hai đến ba cặp học sinh trình bày kết quả.
+ Các học sinh khác nhận xét, bổ sung hoặc đưa ra cách lí giải khác.
+ Giáo viên ghi nhanh các ý kiến lên bảng theo ba nhóm: Tự nhiên
Kinh tế – xã hội Quốc phòng, an ninh Rừng nhiệt đới
Cảng biển, hàng không Bảo vệ biển, đảo
Bão, lũ, ngập lụt Giao lưu quốc tế Bảo vệ chủ quyền
Giáo viên tiếp tục đặt câu hỏi:
“Yếu tố địa lí nào có thể tác động đồng thời đến cả tự nhiên, hoạt động kinh tế và
nhiệm vụ bảo vệ đất nước?”
Bước 4. Kết luận, nhận định và dẫn dắt vào bài Giáo viên nhận xét:
+ Tinh thần tham gia hoạt động của học sinh.
+ Khả năng quan sát và kết nối thông tin giữa các hình ảnh.
+ Những dự đoán phù hợp của học sinh.
Giáo viên không phân tích sâu kiến thức ở phần mở đầu mà sử dụng kết quả để dẫn dắt:
“Rừng nhiệt đới xanh tốt, bão lũ thường xuyên, sự phát triển của cảng biển, hàng
không và nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền tưởng như là những vấn đề khác nhau. Tuy
nhiên, tất cả đều có mối liên hệ chặt chẽ với vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ đặc
biệt của Việt Nam. Vậy nước ta nằm ở đâu, lãnh thổ gồm những bộ phận nào và
vị trí ấy ảnh hưởng như thế nào đến tự nhiên, kinh tế – xã hội và quốc phòng, an
ninh? Chúng ta cùng tìm hiểu Bài 1. Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ.”
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 2.1. Tìm hiểu về vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ Việt Nam