Giáo án Bài 2: Thơ bốn chữ, năm chữ Cánh diều

Ngày soạn: ....../...../.....
Ngày dạy: ....../...../......
BÀI 2: THƠ BỐN CHỮ, NĂM CHỮ
TIẾT : GIỚI THIỆU BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN I. Mục tiêu 1. Kiến thức
- Nhận biết chủ đề của bài học
- Giới thiệu thể thơ bốn chữ, năm chữ
- Nhận diện được thể thơ, phân tích được cách ngắt nhịp, gieo vần, biết cách đọc thơ bốn chữ, năm chữ. 2. Năng lực a. Năng lực chung:
- Hướng học sinh trở thành người đọc độc lập với các năng lực giải quyết vấn đề, tự
quản bản thân, năng lực giao tiếp, trình bày, thuyết trình, tương tác, hợp tác. b. Năng lực riêng:
- Năng lực văn học: nhận biết, bước đầu nhận xét, phân tích được đặc điểm cơ bản
của thơ bốn chữ, năm chữ
- Năng lực ngôn ngữ: Hiểu ý kiến các bạn, nắm bắt được thông tin từ phần giới thiệu bài 3. Phẩm chất:
- Có ý thức vận dụng kiến thức vào để hiểu và phân tích các VB được học.
- HS có tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và ý thức về trách nhiệm của công dân
đối với đất nước, có tình yêu thương con người, biết chia sẻ và cảm thông.
II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của GV - Giáo án;
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Các phương tiện kỹ thuật;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
III. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập
của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.
c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV đặt câu hỏi: Em hãy kể tên các bài thơ đã được học trong chương trình Ngữ văn 6?
- GV dẫn dắt vào bài mới: ở chương trình Ngữ văn lớp 6 các em đã được học một số
bài thơ hiện đại như: Đêm nay Bác không ngủ, Lượm, qua những bài thơ này các em
đã hiểu được phần nào về thể thơ, giọng thơ, cách nhịp thơ. Đến với chương trình
lớp 7 hôm nay Thầy chúng ta sẽ đi tìm hiểu sâu hơn về đặc điểm của thơ ca qua tiết
học: THƠ BỐN CHỮ NĂM CHỮ
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học và Khám phá tri thức ngữ văn
a. Mục tiêu: Nắm được nội dung của bài học, khái niệm, đặc điểm của thơ bốn chữ, năm chữ.
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
I. Thơ bốn chữ, năm chữ
GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ 1. Thơ bốn chữ văn trong SGK
GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm: trả - Thơ bốn chữ: thể thơ theo đó, mỗi lời các câu hỏi sau:
dòng có bốn chữ (tiếng).
- Em hãy nêu khái niệm thơ bốn chữ?
- Cách ngắt nhịp: dòng thơ trong bài
- Thơ bốn chữ có cách ngắt nhịp và cách thường ngắt nhịp 2/2 hoặc 1/3. gieo vần như thế nào?
- Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ 4
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
câu, nhưng cũng có khi 2 câu hoặc
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu không chia khổ. hỏi.
- Cách gieo vần: vần lưng, vần chân,
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
vần liền, vần cách, vần hỗn hợp…
HS báo cáo kết quả, nhận xét. VD Vần lưng: ngang- mang
Bước 4: Kết luận, nhận định. Mây lưng chừng hàng
GV chốt và mở rộng kiến thức. Về ngang lưng núi Ngàn cây nghiêm trang
GV có thể bổ sung thêm: Mơ màng theo bụi
Vần cách: sáu-cháu, xa-nhà Cháu đi đường cháu Cháu lên đường xa Đến nay tháng sáu
Chợt nghe em nhà
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 2. Thơ năm chữ
GV yêu cầu HS trả lời cá nhân: trả lời các câu hỏi sau:
- Thơ năm chữ: thể thơ theo đó, mỗi
- Em hãy nêu khái niệm thơ năm chữ?
dòng có năm chữ (tiếng).
- Thơ năm chữ có cách ngắt nhịp và - Cách ngắt nhịp: Các dòng thơ trong
cách gieo vần như thế nào?
bài thường ngắt nhịp 3/2 hoặc 2/3, thậm
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
chí ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1.
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu - Bài thơ thường chia khổ, mỗi khổ 4 hỏi.
câu, nhưng cũng có khi 2 câu hoặc
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: không chia khổ.
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
- Cách gieo vần: vần lưng, vần chân,
Bước 4: Kết luận, nhận định.
vần liền, vần cách, vần hỗn hợp…
GV chốt và mở rộng kiến thức. VD Vần chân
Tiếng đàn bầu của ta
Lời đằm thắm thiết tha Cung thanh là tiếng mẹ
Cung trầm như giọng cha
Vần chân: ta- tha-cha
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
II. Trải nghiệm trong cuộc sống và
GV yêu cầu HS đọc 2 bài thơ và cảm việc đọc thơ nhận chung
Cùng đọc một bài thơ nhưng mỗi
- Bài thơ: Mẹ - Đỗ Trung Lai
người đọc có thể có những cách hiểu và - Bài thơ: Tiếng ga trưa
sự cảm nhận khác nhau. Sở dĩ như vậy
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
vì việc hiểu văn bản còn phụ thuộc vào
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu trình độ, hoàn cảnh và đặc biệt là những hỏi.
gì người đọc đã trực tiếp chứng kiến, đã
Bước 3: Báo cáo, thảo luận: làm và trải qua,...
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
Bước 4: Kết luận, nhận định.
GV chốt và mở rộng kiến thức.
Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS: Bài tập nhanh
Hãy cho biết, đoạn thơ sau thuộc thể thơ nào, nêu cách gieo vần và ngắt nhịp trong đoạn thơ? Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già Bày mực tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người qua. (Vũ Đình Liên) - Thơ năm chữ Ngắt nhịp 2/3, 3/2
Vần giãn cách: “già” – “qua”
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi.
c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV yêu cầu HS: hãy sưu tầm những bài thơ được viết theo thể thơ bốn chữ, năm
chữ và phân tích đặc điểm của thể loại thơ bốn chữ, năm chữ
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.