Giáo án Bài 3: Truyện khoa học viễn tưởng Cánh diều

Ngày soạn: ....../...../.....
Ngày dạy: ....../...../......
BÀI 3: TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
TIẾT ......: GIỚI THIỆU BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN I. Mục tiêu 1. Kiến thức
- Nhận biết chủ đề của bài học
- Giới thiệu thể loại truyện khoa học viễn tưởng
- Nhận diện được ngôi kể, nhân vật, không gian, thời gian trong truyện
- Nắm được khái niệm về số từ, phó từ, biết xác định số từ phó từ trong ngữ cảnh cụ thể. 2. Năng lực a. Năng lực chung:
- Hướng học sinh trở thành người đọc độc lập với các năng lực giải quyết vấn đề, tự
quản bản thân, năng lực giao tiếp, trình bày, thuyết trình, tương tác, hợp tác. b. Năng lực riêng:
- Năng lực văn học: nhận biết, bước đầu nhận xét, phân tích được đặc điểm cơ bản
của truyện khoa học viễn tưởng
- Năng lực ngôn ngữ: Hiểu ý kiến các bạn, nắm bắt được thông tin từ phần giới thiệu bài 3. Phẩm chất:
- Có ý thức vận dụng kiến thức vào để hiểu và phân tích các VB được học.
- HS có tinh thần học hỏi, tìm tòi khám phá những kiến thức khoa học mới
II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của GV - Giáo án
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi
- Các phương tiện kỹ thuật
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
III. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập
của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: HS chia sẻ kinh nghiệm của bản thân.
c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV tổ chức cho HS xem đoạn phim khoa học viễn tưởng. Yêu cầu HS nêu cảm
nhận về nội dung, hình thức của phim, so sánh sự giống và khác so với các bộ phim thông thường.
- GV dẫn dắt vào bài mới: Qua các phương tiên thông tin các em đã được xem rất
nhiều các bộ phim khoa học viễn tưởng hấp dẫn và thú vị. Để hình thành nên các bộ
phim đó đa số đều được xây dựng bắt nguồn từ những tiểu thuyết khoa học viễn
tưởng đó những câu chuyện giả tưởng dựa trên khoa học đầy lôi cuốn như không
gian, khoa học – kĩ thuật, người máy, du hành thời gian, v.v. và đã trở thành một
trong những thể loại truyệt phát triển đa dạng nhất. Chính vì lẽ đó thể loại này đã
được nhiều nhà làm phim quan tâm và sản xuất những bộ phim viễn tưởng đăc sắc.
Và trong bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu về Truyện khoa học viễn
tưởng khám phá một thể loại mới trong văn học.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học và Khám phá tri thức ngữ văn
a. Mục tiêu: Nắm được khái niệm và đặc điểm của truyện khoa học viễn tưởng
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
I. Truyện khoa học viễn tưởng
GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ 1. Khái niệm văn trong SGK
Truyện khoa học viễn tưởng là
GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm: những tác phẩm mà ở đó, tác giả tưởng
trả lời các câu hỏi sau:
tượng, hư cấu dựa trên thành tựu của
- Em hiểu như thế nào về thể loại khoa học và công nghệ. Truyện khoa học
truyện khoa học viễn tưởng?
viễn tưởng rất ít khi chứa các yếu tố thần
- Truyện khoa học viễn tưởng có đặc kì, siêu nhiên mà luôn dựa trên những điểm gì?
kiến thức hoặc lí thuyết khoa học tại thời
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: điểm tác phẩm ra đời.
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu 2. Đặc điểm hỏi. a. Đề tài
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Đề tài của truyện khoa học viễn tưởng
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
thường gắn với các lĩnh vực khoa học như
Bước 4: Kết luận, nhận định.
công nghệ tương lai, du hành vũ trụ,
GV chốt và mở rộng kiến thức.
người ngoài hành tinh, khám phá đại
dương và lòng Trái Đất,... Ví dụ:
Đề tài của tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới
đáy biển (Giuyn Véc-nơ) là câu chuyện
khám phá đại dương đầy bí ẩn. b. Sự kiện
Sự kiện trong truyện khoa học viễn tưởng
có thể bắt đầu từ sự kiện có thật; từ đó,
nhà văn hình dung, tưởng tượng ra câu chuyện. Ví dụ:
Từ việc bắt đầu có tàu ngầm thô sơ, Véc-
nơ đã tưởng tượng ra con tàu No-ti-lớt
(Nautilus) có đặc điểm như một tàu ngầm hiện đại. c. Tình huống
Tình huống trong truyện khoa học viễn
tưởng thường đột ngột, bất ngờ, có phần li kì, mạo hiểm,... Ví dụ:
Tình huống trong văn bản Bạch tuộc
(trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy
biển) của Véc-nơ là khi tàu No-ti-lớt gặp
đàn bạch tuộc khổng lồ và diễn biến của
cuộc chiến đấu chống lại chúng. d. Cốt truyện
Cốt truyện trong tác phẩm khoa học viễn
tưởng thường gắn với các sự kiện khoa
học và công nghệ; với những sự kiện “đi
trước thời gian”, những tình huống táo bạo, bất ngờ;... Ví dụ:
Cốt truyện của Hai vạn dặm dưới đáy
biển là câu chuyện kể về hàng loạt sự
kiện phiêu lưu, mạo hiểm của đoàn thủy
thủ và những nhà khoa học trên tàu ngầm No-ti-lớt. e. Nhân vật
Nhân vật trong truyện khoa học viễn
tưởng thường là những con người thông
thái (nhà khoa học, nhà phát minh, sáng
chế,...) trong các lĩnh vực (đề tài) mà tác phẩm đề cập. Ví dụ:
Các nhân vật trong Hai vạn dặm dưới đáy
biển là Giáo sư A-rôn-nác (Aronnax) –
người say mê khám phá sinh vật biển;
thuyền trưởng Nê-mô (Nemo) – chủ nhân
của con tàu bí ẩn No-ti-lớt;... g. Bối cảnh
Bối cảnh trong truyện khoa học viễn
tưởng thường gắn với đề tài của truyện. Ví dụ:
Câu chuyện trong tiểu thuyết Hai vạn
dặm dưới đáy biển diễn ra trong nhiều
ngày, nhiều thời điểm, ở một không gian
biển cả rộng lớn (hai vạn dặm), hoành tráng và bí hiểm.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
III. Số từ và phó từ
GV yêu cầu HS đọc ví dụ và trả lời câu 1. Số từ hỏi a. Xét ví dụ
- Có ba bạn nhỏ trong hình
- Bạn nữ buộc tóc đứng thứ ba
 ba bạn, thứ ba  là số từ b. Kiến thức
- Khái niệm: là những từ chỉ số lượng
hoặc thứ tự của sự vật. - Về vị trí: