Giáo án Bài 4: Nghị luận văn học Cánh diều

Ngày soạn: ....../...../.....
Ngày dạy: ....../...../......
BÀI 4: NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
TIẾT ....: GIỚI THIỆU BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN I. Mục tiêu 1. Kiến thức
- Nhận biết chủ đề của bài học
- Nhận biết được đặc điểm hình thức của văn bản nghị luận văn học, mối quan hệ
giữa đặc điểm với mục đích của bài nghị luận.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm chủ vị
vào đọc hiểu, viết, nói và nghe có hiệu quả. 2. Năng lực a. Năng lực chung:
- Hướng học sinh trở thành người đọc độc lập với các năng lực giải quyết vấn đề, tự
quản bản thân, năng lực giao tiếp, trình bày, thuyết trình, tương tác, hợp tác. b. Năng lực riêng:
- Năng lực văn học: nhận biết được đặc điểm hình thức của văn bản nghị luận văn
học, mối quan hệ giữa đặc điểm với mục đích của bài nghị luận.
- Năng lực ngôn ngữ: vận dụng kiến thức, kĩ năng mở rộng thành phần chính của câu
bằng cụm chủ vị vào đọc hiểu, viết, nói và nghe có hiệu quả. 3. Phẩm chất:
- Có ý thức vận dụng kiến thức vào để hiểu và phân tích các VB được học.
- HS có tinh thần học hỏi, tìm tòi khám phá những kiến thức mới
II. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Chuẩn bị của GV - Giáo án
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi
- Các phương tiện kỹ thuật
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà.
2. Chuẩn bị của HS: SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
III. Tiến trình dạy học
Hoạt động 1: Khởi động
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập
của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: HS trả lời
c. Sản phẩm: Những suy nghĩ, chia sẻ của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV đặt câu hỏi gợi dẫn vào bài:
+ Em hiểu nghị luận là gì?
+ Em hiểu văn học là gì?
+ Em đã từng nghe cụm từ Nghị luận văn học chưa? Em hiểu nghĩa của nó là gì?
- GV dẫn dắt vào bài mới:
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học và Khám phá tri thức ngữ văn
a. Mục tiêu: Nắm được đặc điểm của văn bản nghị luận văn học, giá trị nhận thức
của văn học và cách mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm chỉ vị.
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức thông qua sự hướng dẫn của GV, câu trả lời của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
I. Đặc điểm của văn bản nghị
GV yêu cầu HS đọc phần Tri thức ngữ văn luận văn học trong SGK
1. Mục đích: Mục đích của văn
GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm: trả lời bản nghị luận văn học là thuyết các câu hỏi sau:
phục người đọc về một vấn đề văn
- Hãy trình bày mục đích, nội dung, yêu cầu học.
của văn bản nghị luận văn học. Cho ví dụ mình 2. Nội dung: Nội dung bài nghị họa.
luận thường tập trung phân tích vẻ
- Theo em, giá trị nhận thức của văn học được đẹp về nội dung hoặc sự độc đáo
thể hiện như thế nào? Lấy ví dụ chứng minh.
về hình thức của tác phẩm văn
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: học.
HS thảo luận theo bàn trả lời các câu hỏi. Ví dụ:
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- Phân tích cái hay, cái đẹp về nội
HS báo cáo kết quả, nhận xét.
dung và hình thức nghệ thuật của
Bước 4: Kết luận, nhận định.
bài thơ Tiếng gà trưa (Xuân
GV chốt và mở rộng kiến thức. Quỳnh)
- Vẻ đẹp thiên nhiên và con người
trong tiểu thuyết Đất rừng
phương Nam (Đoàn Giỏi)
3. Yêu cầu: Để thuyết phục được
người đọc, người viết văn bản
nghị luận phải nêu lên ý kiến, lí lẽ
và các bằng chứng cụ thể.
II. Giá trị nhận thức của văn học
- Nói văn học có giá trị nhận thức
là muốn khẳng định tác phẩm văn
học mang lại những hiểu biết cho người đọc.
- Tác phẩm văn học không chỉ
mang lại những hiểu biết về thiên
nhiên, con người và cuộc sống xã
hội,... mà còn giúp người đọc hiểu chính mình.
Ví dụ: Đọc tác phẩm Đất rừng
phương Nam, các em sẽ có thêm
nhiều hiểu biết về thiên nhiên,
cảnh vật, con người Nam Bộ;
đồng thời cũng nhận ra những gì
mình chưa biết, chưa hiểu hết và
điều gì khiến em yêu thích về
vùng đất phương Nam ấy.
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
III. Mở rộng thành phần chính
GV đặt câu hỏi gợi dẫn
của câu bằng cụm chủ vị
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- Việc mở rộng thành phần chính
HS trả lời các câu hỏi.
của câu (chủ ngữ, vị ngữ) bằng
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
cụm chủ vị thường được thực hiện
HS báo cáo kết quả, nhận xét. bằng một trong hai cách:
Bước 4: Kết luận, nhận định.
+ Dùng cụm chủ vị bổ sung cho từ
GV chốt và mở rộng kiến thức.
làm chủ ngữ hoặc vị ngữ
+ Dùng cụm chủ vị trực tiếp cấu
tạo chủ ngữ hoặc vị ngữ
a. Dùng cụm chủ vị bổ sung cho
từ làm chủ ngữ hoặc vị ngữ
- Dùng cụm chủ vị bổ sung cho từ làm chủ ngữ
Ví dụ 1: “Điều các bạn nghĩ //
cũng là điều xưa nay tôi mộng tưởng”. (Tô Hoài)
Ví dụ 2: Khi nó cười //cũng là lúc
chúng tôi hạnh phúc nhất.
- Dùng cụm chủ vị bổ sung cho từ làm vị ngữ
Ví dụ 1: “Ấy vậy, tôi cho là tôi giỏi”. (Tô Hoài)
Ví dụ 2: Tôi đã đọc xong quyển sách mà mẹ mua
b. Dùng cụm chủ vị trực tiếp
cấu tạo chủ ngữ hoặc vị ngữ
- Dùng cụm chủ vị trực tiếp cấu tạo chủ ngữ
Ví dụ: “Gió thổi mạnh // làm cho
Sơn thấy lạnh và cay mắt”. (Thạch Lam)
Ví dụ 2: Chị Ba đến // khiến tôi rất vui.
- Dùng cụm chủ vị trực tiếp cấu tạo vị ngữ
Ví dụ 1: “Chị Dậu // cũng nước
mắt chảy qua gò má ròng ròng”. (Ngô Tất Tố)
Ví dụ 2: Cô ấy // khuôn mặt đầy đặn.
Hoạt động 3: Luyện tập
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học.
b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV tỏ chức trò chơi NHÌN HÌNH ĐẶT CÂU Gợi ý đáp án:
+ Con trâu miệt mài cày đồng là bạn của nhà nông.
+ Hàng vải nặng gây khó khăn cho bác
+ Quyển sách cô cho em mượn rất hay.
+ Tôi đã gặp bạn ấy đến trường.
+ Cả lớp đã làm xong bài tập mà thầy giáo ra.
+ Tôi thấy con bò đang gặm cỏ
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
Hoạt động 4: Vận dụng
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức.
b. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi.