Giáo án chuyên đề Bài 1: Khái quát sinh học phân tử và thành tựu Sinh học 12 Kết nối tri thức

Ngày soạn:…/…/… Ngày dạy:…/…/…
CHUYÊN ĐỀ 1. SINH HỌC PHÂN TỬ
BÀI 1: KHÁI QUÁT SINH HỌC PHÂN TỬ VÀ CÁC THÀNH TỰU I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức Sau bài học này, HS sẽ:
- Nêu được khái niệm sinh học phân tử.
- Trình bày được một số thành tựu hiện đại về lí thuyết và ứng dụng của sinh học phân tử.
- Phân tích được các nguyên tắc ứng dụng sinh học phân tử trong thực tiễn. 2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Thông qua các hoạt động học tập, HS rèn luyện khả
năng làm việc độc lập với SGK, tự thu thập thông tin, xử lí thông tin và giải quyết
các nhiệm vụ học tập, các câu hỏi GV yêu cầu.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thông qua các hoạt động học tập, HS được rèn
luyện kĩ năng giao tiếp, hợp tác trong nhóm, kĩ năng trình bày ý kiến trước tập thể.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thông qua các hoạt động học tập, HS có
thể để xuất các giải pháp giải quyết vấn đề trong thực tiễn như: vấn đề phòng và
chữa các bệnh di truyền ở người, chọn và tạo giống có năng suất cao, phẩm chất
tốt, xử lí ô nhiễm môi trường,...
Năng lực sinh học:
- Năng lực nhận thức sinh học:
o Nêu được khái niệm sinh học phân tử.
o Trình bày được một số thành tựu hiện đại về lí thuyết và ứng dụng của sinh học phân tử.
o Phân tích được các nguyên tắc ứng dụng sinh học phân tử trong thực tiễn.
- Năng lực tìm hiểu thế giới sống: 1
o Hình thành được phương pháp quan sát thế giới sống ở cấp độ phân tử.
o Hình thành và củng cố quan điểm khoa học về cơ sở phân tử của các hiện
tượng, cơ chế và quá trình sinh học trong tự nhiên.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: HS vận dụng được nguyên tắc an toàn sinh
học và đạo đức sinh học vào các hoạt động học tập và nghiên cứu. 3. Phẩm chất
- Nhân ái: Thông qua việc tìm hiểu về thành tựu của sinh học phân tử, nguyên tắc
an toàn sinh học và đạo đức sinh học, HS củng cố tình yêu thương con người,
củng cố quan điểm nhân văn trong ứng dụng những thành tựu khoa học vào thực tiễn.
- Chăm chỉ: Thông qua tìm hiểu kiến thức bài học cũng như tham gia các hoạt động
học tập, HS học hỏi và tự rèn luyện đức tính cần cù, kiên trì, tỉ mẩn của một nhà khoa học.
- Trách nhiệm: Thông qua việc tìm hiểu về nguyên tắc an toàn sinh học và đạo đức
sinh học, HS củng cố trách nhiệm của mình trong việc bảo vệ thế giới sinh vật,
bảo vệ loài người trước tác động tiêu cực của những thành tựu sinh học phân tử,
ngăn ngừa việc ứng dụng thành tựu sinh học phân tử trái đạo đức.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK, SGV, kế hoạch bài dạy môn Chuyên đề học tập Sinh học 12.
- Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập.
- Video “Khát vọng giải mã hệ gene người Việt - VTV 4: https://youtu.be/mu- 9Q_XUdzA.
- Video “Chỉnh sửa gene, quyền năng đáng sợ giúp con người thay đổi tự nhiên”: https://youtu.be/lEmeJfb2Mwo.
2. Đối với học sinh
- SGK Chuyên đề học tập Sinh học 12 - Kết nối tri thức.
- Nghiên cứu bài học, video trước giờ lên lớp.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 2
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: HS xác định được nhiệm vụ học tập, có tâm thế sẵn sàng và mong muốn
khám phá các kiến thức mới của bài học.
b. Nội dung: GV đặt vấn đề, thu hút HS vào chủ đề bài học; HS quan sát video, vận
dụng kiến thức, kĩ năng để thực hiện nhiệm vụ.
c. Sản phẩm học tập: - Câu trả lời của HS.
- Tâm thế hứng khởi, sẵn sàng, mong muốn khám phá kiến thức mới của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chiếu video: “Khát vọng giải mã hệ gene người Việt”, yêu cầu HS quan sát và trả lời các câu hỏi sau:
1. Đoạn video trên nói về vấn đề gì?
2. Theo em, vì sao việc giải mã hệ gene người Việt lại là một vấn đề cấp thiết hiện nay?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát video, vận dụng hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV mời HS xung phong trả lời:
1. Đoạn video nói về khát vọng ứng dụng công nghệ AI để giải mã hệ gene người Việt Nam.
2. Giải mã hệ gene người có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc tạo ra cơ sở dữ liệu
cho các nghiên cứu chữa bệnh nan y và nhiều ứng dụng khác. Tuy nhiên, những dữ liệu
có sẵn tại Ngân hàng gene thế giới tập trung ở người gốc Bắc Âu, điều này khiến cho
việc nghiên cứu, chữa bệnh của người dân các khu vực khác, trong đó có Việt Nam gặp
nhiều khó khăn hơn → việc giải mã hệ gene người Việt là một vấn đề cấp thiết.
- GV mời HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét câu trả lời của HS và chốt đáp án. 3
- GV dẫn dắt gợi mở cho HS: Giải mã hệ gene người có vai trò quan trọng trong việc
giải quyết nhiều vấn đề trong xã hội hiện nay. Giải mã hệ gene chỉ là một trong nhiều
thành tựu nghiên cứu của ngành Sinh học phân tử, một ngành khoa học ngày càng trở
nên không thể thiếu trong nghiên cứu sinh học. Vậy sinh học phân tử là gì? Ngành Sinh
học phân tử đã đóng góp những thành tựu như thế nào cho hoạt động nghiên cứu của
loài người hiện nay? Việc ứng dụng sinh học phân tử vào thực tiễn cần phải tuân theo
những nguyên tắc nào? - Bài 1. Khái quát sinh học phân tử và các thành tựu.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về khái niệm sinh học phân tử
a. Mục tiêu: Nêu được khái niệm sinh học phân tử.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ học tập; HS nghiên cứu, tìm hiểu nội dung mục I SGK
trang 5 và tìm hiểu về Khái niệm sinh học phân tử.
c. Sản phẩm học tập: Khái niệm sinh học phân tử.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
I. KHÁI NIỆM SINH HỌC
- GV đặt vấn đề, giới thiệu về nguồn gốc ra đời của chuyên PHÂN TỬ ngành sinh học phân tử:
- Khái niệm: Sinh học phân
+ Năm 1868: Friedrich Miescher xác định và phân lập tử là chuyên ngành sinh
được chất chính có trong nhân tế bào là nuclein.
học nghiên cứu về cấu
trúc, chức năng của các đại
phân tử trong tế bào và
các quá trình sống xảy ra ở
cấp độ phân tử, qua đó,
phát triển các kĩ thuật áp
dụng các thành tựu của
Friedrich Miescher (1844 - 1895)
sinh học phân tử vào thực 4