Giáo án chuyên đề Bài 10: Ngộ độc thực phẩm Sinh học 11 Kết nối tri thức

Ngày soạn: .../.../... Ngày dạy: .../.../...
CHUYÊN ĐỀ 3. VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM
BÀI 10. NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức Sau bài học này, HS sẽ:
- Phân tích được một số nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm. Lấy được ví dụ minh họa.
- Phân tích được một số biện pháp phòng ngộ độc thực phẩm. Lấy được ví dụ minh họa. 2. Năng lực
Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: thông qua các hoạt động tự đọc sách, tóm tắt được
nội dung về ngộ độc thực phẩm, tự trả lời các câu hỏi ở mục Dừng lại và suy ngẫm.
- Năng lực hợp tác và giao tiếp: thông qua trao đổi ý kiến, phân công công việc
trong thảo luận nhóm về các nội dung ngộ độc thực phẩm.
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ: thông qua trình bày kết quả thảo luận trong nhóm
và trước lớp về các nội dung ngộ độc thực phẩm.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng những kiến thức về ngộ độc
thực phẩm để biết cách phòng, chống và nhận biết sớm tình trạng ngộ độc thực
phẩm và có biện pháp xử lí kịp thời.
Năng lực sinh học
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về ngộ
độc thực phẩm để áp dụng vào thực tiễn đời sống, đề xuất một số giải pháp phòng
ngộ độc thực phẩm trong gia đình. 3. Phẩm chất
- Chăm chỉ: tích cực, chủ động học tập, hứng thú tìm hiểu những nội dung liên
quan đến ngộ độc thực phẩm.
- Trung thực và trách nhiệm: thực hiện đúng các nhiệm vụ được phân công (trong
thảo luận nhóm, điều tra), có ý thức báo cáo đúng kết quả đã làm.
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
- SCĐ, SGV chuyên đề học tập Sinh học 11 kết nối tri thức.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Tranh ảnh hoặc tập tin (file), video,... về các tác nhân gây ngộ độc thực phẩm và
một số thực phẩm có nguy cơ cao gây ngộ độc.
2. Đối với học sinh
- SCĐ chuyên đề học tập Sinh học 11 kết nối tri thức.
- Vở ghi, dụng cụ học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (MỞ ĐẦU)
a) Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức, tạo hứng thú cho HS dễ dàng tiếp thu bài học mới.
b) Nội dung: GV chiếu video về ngộ độc thực phẩm ở Việt Nam, đặt vấn đề; HS
vận dụng hiểu biết trả lời câu hỏi Khởi động SCĐ trang 45.
c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS cho câu hỏi Khởi động SCĐ trang 45.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- GV đặt vấn đề: Hằng năm, có hàng trăm vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra trên toàn
quốc, gây nên những thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe, tính mạng, kinh tế của người dân.
- GV chiếu video phóng sự về tình trạng ngộ độc thực phẩm đã được ghi nhận
trong thời gian gần đây tại Việt Nam: https://youtu.be/Vss0poDpoWY?si=- TXPFwTcVVPM9ysK
- GV yêu cầu HS quan sát các hình ảnh trên và trả lời câu hỏi Khởi động tr.45
SCĐ: Vậy theo em, ngộ độc thực phẩm là gì? Nguyên nhân nào gây nên ngộ độc
thực phẩm? Làm cách nào có thể phát hiện và phòng ngừa ngộ độc thực phẩm?
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS quan sát video, vận dụng hiểu biết của bản thân để trả lời câu hỏi Khởi động tr.45 SCĐ.
- GV quan sát, hướng dẫn (nếu cần).
Bước 3: Báo cáo thảo luận:
- GV mời 1 - 2 HS trả lời theo ý kiến cá nhân.
- HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận và nhận xét:
- GV ghi nhận các câu trả lời của HS.
- GV nhận xét, đánh giá và dẫn dắt vào bài học mới: - Bài 10: Ngộ độc thực phẩm.
B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Tìm hiểu về định nghĩa và nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm
a) Mục tiêu: HS phân tích được một số nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm và
lấy được ví dụ minh họa.
b) Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS đọc hiểu SCĐ trang 45 - 51, quan sát Hình
10.1 - 10.10, thực hiện nhiệm vụ.
c) Sản phẩm: Định nghĩa và nguyên nhân gây ô nhiễm thực phẩm.
d) Tổ chức thực hiện: HĐ CỦA GV VÀ HS
SẢN PHẨM DỰ KIẾN
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ I. Định nghĩa
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi - Ngộ độc thực phẩm là tình trạng bệnh do
khái niệm ngộ độc thực phẩm.
hấp thụ thực phẩm bị ô nhiễm hoặc có
- GV chia lớp thành 8 nhóm. chứa chất độc.
- GV yêu cầu các nhóm HS đọc II. Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm
hiểu mục II tr.45 - 52 SCĐ, thực 1. Ngộ độc thực phẩm do nhiễm vi sinh hiện nhiệm vụ sau: vật
Nhóm 1, 2: Đọc hiểu mục II.1, a) Tác nhân gây ngộ độc
quan sát Hình 10.1 - 10.4, trình - Vi khuẩn như Salmonella,
bày nguyên nhân ngộ độc thực Campylobacter, Escherichia coli,
phẩm do nhiễm vi sinh vật.
Clostridium botulinum, Staphylococcus
Nhóm 3, 4: Đọc hiểu mục II.2, aureus,... có trong thực phẩm có thể gây
quan sát Hình 10.5 - 10.8, trình bệnh nhiễm khuẩn, ngộ độc cho người ăn.
bày nguyên nhân ngộ độc thực
phẩm do các chất hóa học.
Nhóm 5,6: Đọc hiểu mục II.3,
quan sát Hình 10.9, trình bày
nguyên nhân ngộ độc thực phẩm
do chất độc tự nhiên có sẵn trong thực phẩm.
Nhóm 7, 8: Đọc hiểu mục II.4,
Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng)
quan sát Hình 10.10, trình bày - Virus: có thể gây ngộ độc cho người
nguyên nhân ngộ độc thực phẩm thông qua việc ăn, uống thực phẩm bị
do thực phẩm bị hư hỏng, biến nhiễm virus hoặc dùng chung bát, đũa, chất.
thìa, cốc,... với người bệnh. Những virus
- GV yêu cầu về cách trình bày này được chia thành các nhóm dựa trên các của các nhóm: triệu chứng bệnh lí:
+ Nhóm 1, 3, 5, 7: trình bày nội + Nhóm gây ra bệnh viêm dạ dày ruột (ví
dung bằng cách tạo bảng. dụ: Norwalkvirus).
+ Nhóm 2, 4, 6, 8: trình bày nội dung bằng sơ đồ tư duy.
- GV yêu cầu mỗi nhóm cử ra 1
nhóm trưởng và 1 thư kí:
+ Nhóm virus gây viêm gan (ví dụ: virus
+ Trưởng nhóm phân công viêm gan A sinh trưởng trong gan).
nhiệm vụ cho từng thành viên;
+ Thư kí ghi chép ý kiến của các
thành viên và tổng hợp kết quả
báo cáo của cả nhóm sau khi đã + Nhóm virus sinh trưởng trong ruột người thống nhất.
những chỉ gây bệnh sau khi di chuyển đến
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi các bộ phận khác của cơ thể như hệ thần
Dừng lại và suy ngẫm tr.52 để kinh trung ương (ví dụ: Enterovirus). củng cố kiến thức: