Giáo án Bài 2 Ngữ văn 8 Kết nối tri thức (năng lực số)

BÀI 2: VẺ ĐẸP CỔ ĐIỂN
GIỚI THIỆU BÀI HỌC VÀ TRI THỨC NGỮ VĂN I. MỤC TIÊU
1. Về mức độ/ yêu cầu cần đạt:
- Nêu được ấn tượng chung về văn bản và những trải nghiệm giúp bản thân hiểu thêm văn bản.
- Nhận biết được một số yếu tố: bố cục, vần, nhịp, đối, niêm và luật bằng trắc trong thể thơ Đường luật.
- Hiểu được đặc điểm và tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ, từ tượng hình, từ tượng thanh.
- Viết được bài văn phân tích một tác phẩm văn học: nêu được chủ đề, dẫn ra và
phân tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật được dùng trong tác phẩm.
- Trình bày được ý kiến về một vấn đề xã hội. 2. Về năng lực
a. Năng lực chung
- Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp; thực hiện được các nhiệm vụ học tập theo nhóm.
- Biết phân tích, tóm tắt những thông tin liên quan từ nhiều nguồn khác nhau.
- Giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo trong việc chủ động tạo lập văn bản.
b. Năng lực đặc thù
- Nêu được ấn tượng chung về văn bản và những trải nghiệm giúp bản thân hiểu thêm văn bản.
c. Năng lực số
- 1.1.TC2b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội
dung trong môi trường số về thể thơ Đường luật.
- 1.3.TC2a: Sắp xếp được thông tin, dữ liệu về các yếu tố thi luật (niêm, luật, vần,
đối) để dễ dàng lưu trữ và truy xuất trên các công cụ số cá nhân. 3. Về phẩm chất
- Giúp HS biết yêu quý, trân trọng những giá trị văn hóa, văn học truyền thống.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án, tài liệu tham khảo, kế hoạch bài dạy
- Phiếu học tập, trả lời câu hỏi
- Bảng giao nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà
- Máy tính, máy chiếu, nền tảng lưu trữ số hóa chia sẻ tài nguyên bài học
(LMS/Google Drive), tài khoản công cụ AI hỗ trợ.
2. Chuẩn bị của học sinh
- SGK, SBT Ngữ văn 8, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi,
thiết bị cá nhân (máy tính/điện thoại thông minh) có kết nối mạng để tra cứu tư liệu.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế, tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện
nhiệm vụ học tập của mình. HS khắc sâu kiến thức nội dung bài học.
b. Nội dung: GV đặt cho HS trả lời những câu hỏi mang tính gợi mở vấn đề.
c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
- GV mời một số HS chia sẻ: Theo em, để lưu giữ những giá trị tinh thần trong nền
văn hóa, văn học, chúng ta cần phải làm gì?
- 2.3.TC2b: GV định hướng HS suy nghĩ về giải pháp số hóa (số hóa các tác phẩm
cổ, thư viện số, các video truyền thông di sản trên mạng xã hội) để nâng cao năng
lực bản thân và tham gia bảo tồn văn hóa xã hội với tư cách công dân số.
- GV nhận xét, đánh giá, dẫn dắt vào bài học
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu giới thiệu bài học
a. Mục tiêu: Nắm được chủ đề, giới thiệu bài học.
b. Nội dung: GV đặt cho HS trả lời những câu hỏi mang tính gợi mở vấn đề.
c. Sản phẩm: Nhận thức và thái độ học tập của HS.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
I. Tìm hiểu giới thiệu bài học - GV yêu cầu HS:
- Chủ đề Vẻ đẹp cổ điển bao gồm các
+ Đọc phần Giới thiệu bài học, khái bài thơ Đường luật với vẻ đẹp cổ điển
quát chủ đề Vẻ đẹp cổ điển.
đặc sắc của nền văn học dân tộc.
+ Nêu tên và các thể loại các văn bản - Tên và thể loại của các văn bản đọc
đọc và văn bản đọc kết nối chủ đề.
chính và văn bản đọc kết nối chủ đề:
- HS tiếp nhận nhiệm vụ.
+ Thu điếu: thất ngôn bát cú Đường
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ luật
- HS nghe câu hỏi, đọc phần Giới thiệu + Thiên trường vãn vọng: thất ngôn tứ
bài học và tìm tên các văn bản trong tuyệt bài 2.
+ Ca Huế trên sông Hương: bút kí.
Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo sản phẩm
- GV mời 2-3 HS trình bày kết quả
trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét và bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức. => Ghi lên bảng.
Hoạt động 2: Khám phá Tri thức ngữ văn a. Mục tiêu:
- Nắm được một số yếu tố hình thức của thơ Đường luật: thất ngôn bát cú và tứ tuyệt.
- Nắm được khái niệm và đặc điểm, chức năng của biện pháp tu từ đảo ngữ, từ
tượng thanh và từ tượng hình.
b. Nội dung: GV đặt cho HS trả lời những câu hỏi mang tính gợi mở vấn đề.
c. Sản phẩm: HS tiếp thu kiến thức chung về nội dung tri thức ngữ văn.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
DỰ KIẾN SẢN PHẨM NV1:
II. Khám phá Tri thức ngữ văn
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
1. Thơ Đường luật - GV yêu cầu HS:
- Khái niệm: là thuật ngữ chỉ chung các
+ Đọc các thông tin về yếu tố trong thể thơ được viết theo quy tắc chặt chẽ
thơ Đường luật trong phần Tri thức (luật) định hình từ thời nhà Đường ngữ văn.
(Trung Quốc), gồm hai thể chính:
+ Nêu đặc điểm về bố cục, niêm, luật, + Bát cú Đường luật.
vần, nhịp, đối của thể thất ngôn bát cú + Tứ tuyệt Đường luật. Đường luật.
- Các bài thơ Đường luật có quy định Đặc điểm
nghiêm ngặt về hòa thanh, về niêm, Bố cục đối, vần và nhịp. Niêm
- Ngôn ngữ: cô đọng, hàm súc, bút