Giáo án Bài 2 Lịch sử & Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức (năng lực số)

BÀI 2: THIÊN NHIÊN VIỆT NAM I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được một số đặc điểm của một trong những thành phần của
thiên nhiên Việt Nam (ví dụ: địa hình, khí hậu, sông ngòi, đất, rừng,...).
- Kể được tên và xác định được trên lược đồ hoặc bản đồ một số khoáng sản chính.
- Nêu được vai trò của tài nguyên thiên nhiên đối với sự phát triển kinh tế
- Trình bày được một số khó khăn của môi trường thiên nhiên đối với sản xuất và đời sống.
- Đưa ra được một số biện pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phòng, chống thiên tai. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong
các nhiệm vụ học tập.
- Năng lực tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát triển được vấn đề từ các nhiệm vụ
học tập và tìm cách giải quyết chúng.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Trình bày được một số đặc điểm của thiên nhiên Việt Nam; kể tên và
xác định được trên bản đồ hoặc lược đồ một số khoáng sản chính.
+ Nêu được vai trò của tài nguyên thiên nhiên đối với phát triển kinh tế;
trình bày được một số khó khăn của môi trường thiên nhiên đối với sản xuất và đời sống.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ bản đồ,
lược đồ, tranh ảnh và các tư liệu để tìm hiểu đặc điểm thiên nhiên, tài
nguyên thiên nhiên và những vấn đề môi trường ở Việt Nam.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Đề xuất được một số biện
pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và phòng, chống thiên tai; bước đầu
hình thành ý thức bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên
nhiên thông qua những việc làm phù hợp. 2.3. Năng lực số
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (bản đồ điện tử, hình ảnh,
video, học liệu số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về đặc điểm
thiên nhiên, tài nguyên thiên nhiên và các loại thiên tai ở Việt Nam.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép và trình bày thông tin thu thập được từ
nguồn học liệu số phục vụ học tập.
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử
dụng thiết bị và môi trường số an toàn, có trách nhiệm. 3. Phẩm chất
- Chăm chỉ: Bồi dưỡng phẩm chất chăm chỉ, thường xuyên hoàn thành
các nhiệm vụ học tập, ham học hỏi, đọc sách mở rộng hiểu biết.
- Trách nhiệm: Có trách nhiệm với các nhiệm vụ, vai trò được giao trong bài học.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SHS, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
- Lược đồ tự nhiên Việt Nam treo tường.
- Bảng số liệu nhiệt độ trung bình năm, tháng 1, 7 của một số địa điểm trên cả nước.
- Hình ảnh, video về thiên nhiên, tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi
trường, thiên tai ở Việt Nam.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SHS Lịch sử và Địa lí 5.
- Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về thiên nhiên Việt Nam.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi
“Giải câu đố” để tìm ra một số từ khóa về tên các địa phương/ địa danh
(núi, sông,…) trên cả nước.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Giải câu đố”.
- GV phổ biến luật chơi:
+ GV đưa ra một số câu đố vui về các địa danh (tên tỉnh, thành phố, tên
sông, núi,…) trên cả nước.
+ HS giơ tay để giành quyền trả lời.
▪ Trả lời đúng → được 1 điểm cộng;
▪ Trả lời sai → nhường cơ hội cho bạn khác.
- Gợi ý một số câu đố: STT Nội dung câu đố Đáp án
Sông nào chia cắt sơn hà, 1
Dưới thời Trịnh - Nguyễn thật là xót xa? Sông Gianh (Là sông nào?)
Miền Trung khúc ruột bao đời, 2
Một đàn ngựa trắng giữa trời vây quanh? Núi Bạch Mã (Là núi nào)
Sông nào nổi sóng bạc đầu, 3
Ba phen cọc gỗ đâm tàu xâm lăng? Sông Bạch Đằng (Là dòng sông nào?)
Nơi nào cuối đất nước mình 4
Ba bề sóng vỗ mênh mông dạt dào? Cà Mau (Là nơi nào?)
Sông nào tên thắm loài hoa, 5
Quanh năm bồi đắp phù sa ngọt lành? Sông Hồng (Là dòng sông nào?) Ai về Bắc Bộ đáp nào, Đảo Bạch Long 6
Đảo gì màu trắng đuôi rồng bay cao? Vỹ (Là hòn đảo nào?) 7
Sông nào ở đất Nghệ An, Sông Lam
Tên nghe gợi nhớ một màu xanh lơ? (Là dòng sông nào?)
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận
xét và bổ sung (nếu có).
- Dự kiến sản phẩm (câu trả lời) của HS:
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, thiên nhiên Việt Nam vô
cùng đa dạng và tươi đẹp, trải dài từ miền núi đến đồng bằng, từ đất liền
ra biển đảo. Đất nước ta có những dòng sông nổi tiếng như sông Gianh,
sông Bạch Đằng, sông Hồng, sông Bến Hải,…; những dãy núi hùng vĩ
như Hoàng Liên Sơn, Bạch Mã….; vùng đất cực Nam Cà Mau và hàng
nghìn hòn đảo, quần đảo,…. Mỗi cảnh quan đều mang những nét đặc sắc
riêng, góp phần tạo nên vẻ đẹp phong phú của thiên nhiên Việt Nam. Vậy
thiên nhiên nước ta có những đặc điểm nổi bật nào? Chúng ta cùng khám
phá trong bài học hôm nay nhé! Bài 2. Thiên nhiên Việt Nam.
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về địa hình và khoáng sản Việt Nam
a) Mục tiêu: Qua hoạt động này, HS có thể:
- Trình bày được một số đặc điểm của địa hình Việt Nam, xác định trên
lược đồ các khu vực địa hình.
- Trình bày được thuận lợi, khó khăn của địa hình đối với đời sống, sản xuất.
- Kể tên, xác định trên lược đồ một số khoáng sản chính và nêu vai trò của chúng.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm (4-6 HS/ nhóm), yêu
cầu các nhóm: quan sát Bản đồ tự nhiên Việt Nam và khai thác thông tin
trong sgk để thực hiện nhiệm vụ:
+ Các nhóm thuộc dãy bàn 1 và 3: hoàn thành phiếu học tập tìm hiểu về
đặc điểm địa hình của Việt Nam.