Giáo án Bài 3 Lịch sử & Địa lí lớp 4 Kết nối tri thức: Lịch sử và văn hóa truyền thống địa phương em

BÀI 3: LỊCH SỬ VÀ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG ĐỊA PHƯƠNG EM I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Mô tả được một số nét văn hóa của địa phương.
- Lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn, một kiểu
trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu,... ở địa phương.
- Kể được câu chuyện về một trong số các danh nhân ở địa phương. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách
độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Mô tả được một số nét văn hóa tiêu biểu của địa phương (ẩm thực,
trang phục, lễ hội, phong tục,…).
+ Nhận biết, lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn,
một kiểu trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu ở địa phương.
+ Kể được câu chuyện về một danh nhân tiêu biểu của địa phương; bước
đầu nhận biết vai trò, đóng góp của danh nhân đối với quê hương.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí:
+ Khai thác được thông tin từ tranh ảnh, tư liệu, câu chuyện, video hoặc
nguồn học liệu để tìm hiểu nét văn hóa và danh nhân ở địa phương.
+ Biết quan sát, trao đổi, thu thập và trình bày thông tin đơn giản về văn
hóa địa phương trong học tập.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Biết giới thiệu, chia sẻ
với bạn bè về món ăn, trang phục, lễ hội hoặc danh nhân tiêu biểu của địa phương. 2.3. Năng lực số :
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (hình ảnh, video, tư liệu
số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về văn hóa và danh nhân địa phương.
- Biết lựa chọn, chia sẻ thông tin phù hợp phục vụ học tập; bước đầu có ý
thức sử dụng môi trường số an toàn, có trách nhiệm.
3. Phẩm chất : Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước thông qua việc biết trân
trọng và giữ gìn những giá trị lịch sử - văn hóa truyền thống của địa phương.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.
- Tư liệu viết và hình ảnh về một số nét lịch sử, văn hóa truyền thống của
địa phương như: di tích lịch sử, nghệ thuật truyền thống, món ăn ngon,
trang phục và lễ hội, danh nhân,... của địa phương.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 4.
- Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về một số món ăn, lễ hội,... của địa phương em.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm (4 nhóm), tham gia trò
chơi “Tiếp sức” để tìm hiểu về một số phong tục tập quán/ trang phục
truyền thống của Việt Nam.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS chơi trò chơi “Tiếp sức”.
- GV phổ biến luật chơi: + Chia lớp thành 4 nhóm.
+ Các nhóm thảo luận, liệt kê ra giấy các phong tục tập quán/ trang phục
truyền thống của Việt Nam. Thời gian thảo luận: 2 phút.
+ HS của mỗi nhóm luân phiên lên bảng viết các phong tục tập quán/
trang phục truyền thống của Việt Nam. Sau thời gian 3 phút, nhóm nào
liệt kê được nhiều đặc điểm và chính xác nhất sẽ giành chiến thắng.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS thảo luận nhóm, suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận: Đại diện HS ở các nhóm lên bảng trình bày.
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, trên khắp đất nước Việt
Nam, mỗi địa phương đều có những nét đẹp văn hóa truyền thống riêng,
góp phần làm nên bản sắc dân tộc. Có nơi lưu giữ hình ảnh chiếc áo dài
duyên dáng, có nơi gìn giữ phong tục ăn trầu cau, hay những phong tục
quen thuộc trong dịp Tết Nguyên đán như cúng giao thừa, sum họp gia
đình, đón năm mới bình an. Bên cạnh đó, nhiều địa phương còn có những
phong tục, lễ tết đặc sắc như Tết Đoan Ngọ với những ý nghĩa riêng gắn
với đời sống người dân. Những giá trị văn hóa ấy đã được lưu truyền qua
nhiều thế hệ và tạo nên vẻ đẹp riêng cho mỗi vùng quê. Hôm nay, chúng
ta cùng tìm hiểu bài học “Lịch sử và văn hóa truyền thống địa phương
em” để khám phá những nét đẹp ấy nhé!
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Tìm hiểu về Văn hóa truyền thống
Hoạt động 1: Tìm hiểu về văn hóa truyền thống
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS:
- Mô tả được một số nét văn hóa ở địa phương.
- Lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản về một món ăn, một
kiểu trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu,... ở địa phương. b. Cách tiến hành
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- Nhiệm vụ 1. GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, hướng dẫn HS thực hiện
nhiệm vụ: Kể tên một số phong tục, tập quán, nhà ở, lễ hội và món ăn ở địa phương.
- Nhiệm vụ 2. GV chia HS thành 4 nhóm và tổ chức cuộc thi giữa các
nhóm với nhiệm vụ: Lựa chọn và giới thiệu một nét văn hóa tiêu biểu của địa phương.
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập:
- Nhiệm vụ 1. HS suy nghĩ để trả lời. - Nhiệm vụ 2.
+ GV hướng dẫn các nhóm thảo luận:
▪ Mô tả được một số nét văn hóa ở địa phương.
▪ Lựa chọn và giới thiệu được ở mức độ đơn giản một món ăn, một
kiểu tranh phục hoặc một lễ hội tiêu biểu,... ở địa phương...
+ HS thảo luận nhóm để thực hiện nhiệm vụ.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận: - Nhiệm vụ 1:
+ GV mời đại diện 1 - 2 HS lên trình bày trước lớp về phong tục tập
quán, nhà ở, lễ hội và món ăn ở địa phương.
+ Các HS khác quan sát, lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). - Nhiệm vụ 2:
+ GV mời đại diện các nhóm lên trình bày trước lớp về giới thiệu một
món ăn, kiểu trang phục hoặc một lễ hội tiêu biểu ở địa phương.
+ Các nhóm khác quan sát, lắng nghe, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
Bước 4. Kết luận, đánh giá: GV nhận xét phần trình bày của HS và chốt kiến thức:
- Những phần HS đã làm tốt GV chốt để HS ghi bài;
- Những phần HS chưa trình bày được thì GV bổ sung và nhấn mạnh.
Bước 5. Mở rộng: GV giới thiệu thêm cho HS quan sát thêm hình ảnh về
phong tục, tập quán, nhà ở,… của một số địa phương khác trên cả nước.
Hoạt động 2: Tìm hiểu và kể chuyện về danh nhân
a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS: Kể được câu chuyện về một
danh nhân ở địa phương. b) Cách tiến hành