Giáo án Bài 4 Lịch sử & Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức (năng lực số)

BÀI 4: DÂN CƯ VÀ DÂN TỘC Ở VIỆT NAM I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Nêu được số dân và so sánh được quy mô dân số Việt Nam với một số
nước trong khu vực Đông Nam Á.
- Nhận xét được sự gia tăng dân số ở Việt Nam và một số hậu quả do gia
tăng dân số nhanh và phân bố dân cư chưa hợp lí ở Việt Nam, có sử dụng
tranh ảnh, biểu đồ hoặc bảng số liệu.
- Kể được tên một số dân tộc ở Việt Nam và kể lại được một số câu
chuyện về tình đoàn kết của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
- Bày tỏ được thái độ tôn trọng đối với sự đa dạng văn hoá của các dân tộc Việt Nam. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong
các nhiệm vụ học tập.
- Năng lực tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát triển được vấn đề từ các nhiệm vụ
học tập và tìm cách giải quyết chúng.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Nêu được số dân và so sánh được quy mô dân số Việt Nam với một số
nước trong khu vực Đông Nam Á.
+ Nhận xét được sự gia tăng dân số, một số hậu quả của gia tăng dân số
nhanh và phân bố dân cư chưa hợp lí ở Việt Nam.
+ Kể được tên một số dân tộc ở Việt Nam và một số câu chuyện thể hiện
tinh thần đoàn kết của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ tranh
ảnh, biểu đồ, bảng số liệu và các tư liệu để tìm hiểu đặc điểm dân số, dân
cư và sự đa dạng dân tộc ở Việt Nam.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Biết chia sẻ những hiểu
biết về dân số, dân cư và các dân tộc Việt Nam; bước đầu thể hiện thái độ
tôn trọng sự đa dạng văn hóa và tinh thần đoàn kết dân tộc. 2.3. Năng lực số
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (biểu đồ, bảng số liệu
điện tử, hình ảnh, video, học liệu số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác
thông tin về dân số, dân cư và các dân tộc ở Việt Nam.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép, so sánh và trình bày thông tin thu thập
được từ nguồn học liệu số phục vụ học tập.
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử
dụng thiết bị và môi trường số an toàn, có trách nhiệm. 3. Phẩm chất
- Chăm chỉ: Thường xuyên hoàn thành các nhiệm vụ học tập, ham học
hỏi, đọc sách mở rộng hiểu biết.
- Tôn trọng: Tôn trọng sự đa dạng văn hoá của các dân tộc
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SHS, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
- Bảng số liệu số dân các nước Đông Nam Á năm 2021.
- Biểu đồ số dân của Việt Nam giai đoạn 1991 - 2021.
- Lược đồ phân bố dân cư Việt Nam năm 2021.
- Hình ảnh, video về dân cư, dân tộc Việt Nam.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SHS Lịch sử và Địa lí 5.
- Thông tin, tài liệu, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi
“Đuổi hình bắt chữ” để tìm ra một số từ khóa quan trọng liên quan đến kiến thức bài học.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Đuổi hình bắt chữ”.
- GV phổ biến luật chơi:
+ Quan sát các hình ảnh để đoán từ/cụm từ
+ HS giơ tay để giành quyền trả lời: Trả lời đúng được 1 điểm cộng; Trả
lời sai nhường cơ hội cho bạn khác.
- Gợi ý một số từ khóa:
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời.
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, Việt Nam là ngôi nhà
chung của 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, đoàn kết và xây dựng đất
nước. Bên cạnh dân tộc Kinh, nước ta còn có nhiều dân tộc khác như Ba-
na, Cơ-tu, Hà Nhì, Bố Y, La Ha, Cơ-ho,... Mỗi dân tộc đều có những nét
văn hóa, phong tục, trang phục và tiếng nói riêng, góp phần làm nên sự
phong phú, đa dạng của nền văn hóa Việt Nam. Vậy dân cư nước ta có
đặc điểm gì và các dân tộc Việt Nam có những nét đặc sắc nào? Chúng ta
cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay nhé! Bài 4. Dân cư và các dân tộc ở Việt Nam.
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về dân số
a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được số dân và so sánh được
quy mô dân số Việt Nam với một số nước trong khu vực Đông Nam Á.
b) Nội dung: GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc thông tin trong mục
kết hợp quan sát Bảng dân số các nước Đông Nam Á năm 2024 SGK
tr.20 làm việc với lược đồ và thực hiện nhiệm vụ sau:
+ Cho biết dân số của nước ta năm 2024.
+ So sánh số dân nước ta năm 2024 với các quốc gia trong khu vực.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM 1. Quy mô dân số
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ
học tập: GV yêu cầu HS làm việc
cá nhân, đọc thông tin trong mục
kết hợp quan sát Bảng dân số các
nước Đông Nam Á năm 2024 SGK