Giáo án Bài 5 Lịch sử & Địa lí lớp 5 Kết nối tri thức (năng lực số)

CHỦ ĐỀ 2: NHỮNG QUỐC GIA ĐẦU TIÊN TRÊN LÃNH THỔ VIỆT NAM
BÀI 5: NHÀ NƯỚC VĂN LANG, NHÀ NƯỚC ÂU LẠC I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được sự ra đời của nước Văn Lang, Âu Lạc thông qua tìm hiểu một số
truyền thuyết thuyết và bằng chứng khảo cổ học.
- Sử dụng kiến thức lịch sử và một số truyền thuyết lịch sử (Sơn Tinh, Thủy Tinh;
Thánh Gióng, Sự tích nỏ thần,…) mô tả được đời sống kinh tế và công cuộc đấu tranh
bảo vệ Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Tự chủ và tự học: tự lực làm những nhiệm vụ học tập được giao trên lớp và ở nhà.
- Giao tiếp và hợp tác: hợp tác và giao tiếp với các bạn trong các nhiệm vụ học tập.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: phát hiện được vấn đề từ các nhiệm vụ học tập và
tìm cách giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Trình bày được sự ra đời của Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc thông qua một số truyền
thuyết và bằng chứng khảo cổ học.
+ Mô tả được đời sống kinh tế và công cuộc đấu tranh bảo vệ Nhà nước Văn Lang,
Âu Lạc dựa trên kiến thức lịch sử và các truyền thuyết liên quan.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ truyền thuyết,
tranh ảnh, hiện vật và các tư liệu lịch sử để tìm hiểu về Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Biết chia sẻ những hiểu biết về thời kì
Văn Lang, Âu Lạc; bước đầu bồi dưỡng lòng tự hào về lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc. 2.3. Năng lực số
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (hình ảnh, video, học liệu số phù
hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về Nhà nước Văn Lang, Âu Lạc, các truyền
thuyết lịch sử và những bằng chứng khảo cổ học liên quan.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép và trình bày thông tin thu thập được từ nguồn học
liệu số phục vụ học tập. PAGE \* MERGEFORMAT 21
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử dụng thiết bị
và môi trường số an toàn, có trách nhiệm. 3. Phẩm chất
- Yêu nước: Ghi nhớ công ơn dựng nước của tổ tiên thông qua tìm hiểu cội nguồn
của dân tộc từ thời Nhà nước Văn Lang, Nhà nước Âu Lạc.
- Trách nhiệm: Trân trọng và giữ gìn, phát huy những di tích lịch sử, truyền thống,
phong tục, tập quán từ thời Văn Lang, Âu Lạc.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SHS, SGV, Vở bài tập Lịch sử 5.
- Tranh ảnh, tư liệu liên quan đến Nhà nước Văn Lang, Nhà nước Âu Lạc.
- Một số truyền thuyết khác như: Thánh Gióng, Sự tích trầu cau; Bánh chưng, bánh giầy....
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SHS Lịch sử và Địa lí 5.
- Thông tin, tài liệu, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết, tạo tâm thế
hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Địa danh
phiêu lưu kí” để tìm ra một số từ khóa quan trọng liên quan đến kiến thức bài học.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi: Giải câu đố
- GV phổ biến luật chơi:
+ GV đưa ra câu hỏi đố vui về tên các địa danh, tỉnh/ thành phố của Việt Nam hiện nay
+ HS lắng nghe câu đố, giơ tay để giành quyền trả lời. Mỗi câu trả lời đúng sẽ được 1 điểm cộng.
+ HS trả lời sai => không được điểm, nhường cơ hội cho bạn khác. STT Câu hỏi Đáp án PAGE \* MERGEFORMAT 21 1
Mặt thì vuông vức chữ điền
Bụng no đậu đỗ lại nghiền thịt heo
Hùng Vương xưa chấm Lang Liêu Bánh Chưng
Cũng vì tấm bánh quý yêu phân trần (Là bánh gì?) 2 Quả gì nho nhỏ, xanh xanh
Đi cùng trầu biếc, nên danh vợ chồng? Quả Cau (Là quả gì?) 3
"Ba tuổi chưa nói, chưa cười, Thánh Gióng
Cứ nằm yên lặng nghe lời mẹ ru.
Chợt nghe nước có giặc thù,
Vụt cao mười trượng, đánh tan quân thù. (Là nhân vật nào?) 4
Hằng năm cứ đến mùng mười, Đền Hùng
Tháng ba âm lịch, khắp nơi kéo về,
Thắp hương tưởng niệm nguyện thề,
Vua Hùng dựng nước, đề huề cháu con? (Là nơi nào?) 5
Vua nào công đức lưu danh, An Dương
Dựng nước Âu Lạc, xây thành Cổ Loa? Vương (Là vị vua nào?)
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời.
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, từ nhỏ, chúng ta đã được nghe
nhiều câu chuyện hấp dẫn như Sự tích bánh chưng, bánh giầy, Sự tích trầu cau hay
truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc cứu nước. Những câu chuyện ấy không chỉ thể
hiện ước mơ, tình cảm của người xưa mà còn giúp chúng ta hiểu thêm về thời kỳ đầu
dựng nước của dân tộc. Nhắc đến thời kỳ này, chúng ta nhớ đến các Vua Hùng, nhớ
Đền Hùng linh thiêng và vua An Dương Vương với thành Cổ Loa nổi tiếng. Vậy nhà
nước Văn Lang và nhà nước Âu Lạc đã ra đời như thế nào? Chúng ta cùng khám phá PAGE \* MERGEFORMAT 21
trong bài học hôm nay nhé! Bài 5. Nhà nước Văn Lang, nhà nước Âu Lạc.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về sự ra đời của Nhà nước Văn Lang, Nhà nước Âu Lạc
a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được sự ra đời của nước Văn Lang,
Âu Lạc thông qua tìm hiểu một số truyền thuyết và bằng chứng khảo cổ học. b) Nội dung:
- Nhiệm vụ 1. GV sử dụng kĩ thuật mảnh ghép để tổ chức, hướng dẫn HS tìm hiểu về
sự ra đời của nhà nước Văn Lang và nhà nước Âu Lạc.
- Nhiệm vụ 2. GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, yêu cầu HS: kể lại một truyền
thuyết liên quan đến nhà nước Văn Lang/ nhà nước Âu Lạc mà con ấn tượng nhất.
c) Sản phẩm: câu trả lời của HS d) Cách tiến hành
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Tìm hiểu về sự ra đời của nhà nước
Văn Lang, nhà nước Âu Lạc
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- Nhiệm vụ 1. GV sử dụng kĩ thuật a) Nhà nước Văn Lang
mảnh ghép, tổ chức cho HS tìm hiểu về - Thời gian ra đời: thế kỉ VII TCN
sự ra đời của nhà nước Văn Lang và - Người đứng đầu: các vua Hùng. nhà nước Âu Lạc.
- Phạm vi lãnh thổ: lưu vực các dòng
→ Cụ thể cách tiến hành:
sông lớn ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Vòng 1 – nhóm chuyên gia: GV chia - Kinh đô: Phong Châu (Phú Thọ).
lớp thành 4 nhóm và yêu cầu mỗi nhóm - Hiện vật tiêu biểu: lưỡi cày, rìu, đồ
tìm hiểu về một giai đoạn lịch sử: gốm, trống đồng,…
+ Các cặp đôi thuộc nhóm 1 và 3: Hoàn b) Nhà nước Âu Lạc
thành phiếu học tập tìm hiểu về nhà - Thời gian ra đời: 208 TCN nước Văn Lang.
- Người đứng đầu: An Dương Vương
- Phạm vi lãnh thổ: lưu vực các dòng
sông lớn ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
- Kinh đô: Cổ Loa (Hà Nội)
- Hiện vật tiêu biểu: lẫy nỏ, mũi tên
đồng, dấu tích thành Cổ Loa,… PAGE \* MERGEFORMAT 21