Giáo án Lịch sử & Địa lí lớp 4 Kết nối tri thức (năng lực số)

BÀI 1: LÀM QUEN VỚI PHƯƠNG TIỆN HỌC TẬP
MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Kể tên được một số phương tiện hỗ trợ học tập môn Lịch sử và địa lí: bản đồ, lược đồ,
biểu đồ, tranh ảnh, hiện vật, nguồn tư liệu,...
- Sử dụng được một số phương tiện vào học tập môn Lịch sử và Địa lí. 2. Năng lực
2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách độc lập hay theo
nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với bạn, nhóm và
GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc nhóm, tư duy logic,
sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
- Nhận thức khoa học lịch sử và địa lí: Kể tên, nhận biết được một số phương tiện hỗ trợ
học tập môn Lịch sử và Địa lí như bản đồ, lược đồ, biểu đồ, tranh ảnh, hiện vật, nguồn tư liệu,...
- Tìm hiểu lịch sử và địa lí: Bước đầu biết quan sát, khai thác thông tin từ một số phương
tiện học tập (bản đồ, tranh ảnh, lược đồ, tư liệu, hiện vật,...) dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Sử dụng được một số phương tiện học tập phù hợp
để hỗ trợ tìm hiểu nội dung học tập môn Lịch sử và Địa lí.
2.3. Năng lực số
- HS bước đầu nhận biết và sử dụng được một số phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa
lí ở dạng số (bản đồ số, tranh ảnh, video, tư liệu điện tử, biểu đồ trực tuyến đơn giản...) để
tìm kiếm, quan sát, khai thác thông tin và hỗ trợ học tập dưới sự hướng dẫn của GV;
- Bước đầu hình thành ý thức sử dụng thiết bị và học liệu số phù hợp, an toàn.
3. Phẩm chất: Bồi dưỡng phẩm chất chăm chỉ, ham tìm tòi, học hỏi.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên 1
- Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.
- Bản đồ địa hình phần đất liền Việt Nam.
- Lược đồ khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40.
- Một số bảng số liệu: biểu đồ; trục thời gian; tranh, ảnh lịch sử; tranh, ảnh địa lí;...
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
b. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 4.
- Thông tin, tài liệu, tranh ảnh về làm quen với phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết, tạo tâm thế
hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm (8 nhóm), tham gia trò chơi “Vua tiếng
Việt” để tìm ra một số từ khóa quan trọng liên quan đến kiến thức bài học.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm (8 nhóm), tham gia trò chơi “Đuổi hình bắt chữ”
- GV phổ biến luật chơi: Luật chơi:
+ GV đưa ra các dãy từ khóa với các chữ cái
đã được sắp xếp sai vị trí.
+ Các nhóm suy nghĩ, sắp xếp lại các chữ cái
để đưa ra được từ khóa chính xác.
+ Đội nào trả lời nhanh và đúng nhiều từ khóa
nhất sẽ giành chiến thắng.
- Gợi ý dãy từ khóa: 2
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
- Dự kiến sản phẩm (câu trả lời) của HS:
Bước 4: Kết luận, đánh giá 3
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Trong cuộc sống và học tập, để tìm hiểu về con người, sự
kiện hay các vùng miền khác nhau, chúng ta có thể quan sát tranh ảnh, xem bản đồ, lược
đồ, tìm hiểu bảng số liệu hoặc khám phá các hiện vật còn lưu giữ. Những phương tiện này
giúp chúng ta hiểu rõ hơn về lịch sử và địa lí một cách sinh động, dễ nhớ. Vậy các phương
tiện học tập đó là gì và chúng được sử dụng như thế nào? Hôm nay, chúng ta cùng tìm
hiểu Bài 1. Làm quen với phương tiện học tập môn Lịch sử và Địa lí.
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Tìm hiểu về bản đồ, lược đồ
a) Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách đọc bản đồ, lược đồ. b) Nội dung:
- Nhiệm vụ 1: GV sử dụng phương pháp đàm thoại, diễn giải cho HS biết các khái niệm
bản đồ và lược đồ.
- Nhiệm vụ 2: GV tổ chức cho HS thảo luận cặp đôi, thực hiện nhiệm vụ:
+ Các cặp đôi thuộc dãy bàn 1 và 3: quan sát hình 1, hãy:
▪ Đọc tên bản đồ, lược đồ và cho biết những đối tượng được thể hiện trong bảng chú giải.
▪ Chỉ một nơi có độ cao trên 1 500 m ở hình 1.
+ Các cặp đôi thuộc dãy bàn 2 và 4: quan sát hình 2, hãy: chỉ hướng tiến quân của Hai Bà Trưng.
- Nhiệm vụ 3: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, yêu cầu: HS nêu các bước sử dụng bản đồ, lược đồ.
c) Sản phẩm dự kiến: câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Bản đồ, lược đồ
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
Nhiệm vụ 1: GV yêu cầu HS hoạt động cá - Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một khu vực
nhân, yêu cầu: Khai thác thông tin trong SGK hay toàn bộ bề mặt Trái Đất theo một tỉ
và cho biết: thế nào là bản đồ, lược đồ? lệ nhất định.
- Lược đồ là hình vẽ thu nhỏ một khu vực 4