Giáo án chuyên đề Bài 4: Tách tinh dầu từ các nguồn thảo mộc tự nhiên Hóa học 11 Kết nối tri thức

Ngày soạn:…/…/… Ngày dạy:…/…/…
CHUYÊN ĐỀ 2. TRẢI NGHIỆM, THỰC HÀNH HOÁ HỮU CƠ
BÀI 4: TÁCH TINH DẦU TỪ CÁC NGUỒN THẢO MỘC TỰ NHIÊN I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ vận dụng được phương pháp chiết hoặc chưng cất để
tách tinh dầu từ nguồn thảo mộc tự nhiên. 2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Chủ động, tích cực tìm hiểu về tinh dầu (khái
niệm, các phương pháp tách, ứng dụng,...)
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm và cặp đôi hiệu quả theo
yêu cầu của GV, đảm bảo các thành viên trong nhóm đều được tham gia
và trình bày báo cáo; tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Trao đổi, thảo luận, đưa ra ý kiến với các
thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn đề trong quá trình thí nghiệm
Năng lực Hóa học:
- Nhận thức hoá học: Nêu được khái niệm về tinh dầu, biết các phương
pháp tách tinh dầu, sử dụng phương pháp phù hợp cho một số nguyên
liệu, sử dụng các loại dung môi phù hợp (độ phân cực, khả năng hòa tan,
…) cho các nguyên liệu quen thuộc.
- Tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ hóa học: Thông qua các hoạt động
thảo luận, quan sát và nhận biết các loài thực vật chứa tinh dầu, phân tích
bộ phận chứa nhiều tinh dầu nhất, đề xuất phương pháp chưng cất tinh dầu phù hợp.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: thực hiện tách tinh dầu từ nguồn
nguyên liệu tìm được tại địa phương, biết được ứng dụng của một số loại
tinh dầu, từ đó sử dụng đúng mục đích. 3. Phẩm chất
- Tham gia tích cực hoạt động nhóm phù hợp với khả năng của bản thân.
- Cẩn thận, trung thực, trách nhiệm và thao tác an toàn trong quá trình làm thực nghiệm
- Có niềm say mê, hứng thú với việc khám phá và học tập hoá học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên - SGK, SGV, SBT.
- Tranh ảnh, các video về tinh dầu và quy trình tách tinh dầu
- Nguyên liệu và dụng cụ cho thí nghiệm 1: bộ dụng cụ chưng cất lôi cuốn hơi nước, phễu chiết.
- Nguyên liệu và dụng cụ cho thí nghiệm 2: bình tam giác có nút kín, phễu
thuỷ tinh, giấy lọc, ethanol.
2. Đối với học sinh - SGK, SBT.
- Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập (nếu
cần) theo yêu cầu của GV.
- Nguyên liệu làm thí nghiệm:
o Thí nghiệm 1: Khoảng 200g cây sả cắt nhỏ khoảng 1cm.
o Thí nghiệm 2: Khoảng 100g vỏ cam phơi khô, nghiền nhỏ, ngâm vỏ
cam khô bằng ethanol trước buổi thực hành ít nhất 6 giờ.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi theo ý kiến cá nhân.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - GV tổ chức trò chơi:
Chia lớp thành 4 đội, đặt vấn đề: “Trong thời gian 1 phút, hãy liệt kê một số sản
phẩm có chứa bạc hà”
Đội nào có nhiều câu trả lời chính xác nhất thì chiến thắng.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS lắng nghe câu hỏi, suy nghĩ, thảo luận viết câu trả lời ra bảng phụ
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- Đại diện các nhóm HS treo kết quả lên bảng.
Bước 4: Kết luận, nhận định
Đáp án: Kem đánh răng, kẹo, thuốc, dầu gội, mỹ phẩm trị mụn, tinh dầu treo xe,...
- GV đánh giá câu trả lời của HS, khen ngợi đội có nhiều kết quả đúng, trên cơ
sở đó dẫn dắt HS vào bài học: Hiện nay, người tiêu dùng đang có xu hướng sử
dụng những hợp chất từ thiên nhiên, đặc biệt là các loại tinh dầu dùng trong
hương trị liệu và công nghiệp mỹ phẩm, dẫn đến nhu cầu sử dụng tinh dầu ngày
càng tăng cao. Các tinh dầu sử dụng hằng ngày có trong các nguồn thảo mộc
tự nhiên nào và được tách ra bằng phương pháp nào?Chúng ta cùng tìm hiểu
Bài 4: Tách tinh dầu từ các nguồn thảo mộc tự nhiên.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về tinh dầu
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nêu được khái niệm về tinh dầu, liệt kê
được một số loại thực vật có chứa tinh dầu.
b. Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SGK, hoàn thành nhiệm vụ học tập
c. Sản phẩm học tập: HS ghi vở khái niệm về tinh dầu, một số loại thực vật có tính dầu.
d. Tổ chức hoạt động:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN - HỌC
DỰ KIẾN SẢN PHẨM SINH
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ I. TINH DẦU
- GV yêu cầu HS đọc mục I SGK trang 26, nêu - Tinh dầu là một dạng chất lỏng chứa khái niệm tinh dầu
các hợp chất hữu cơ thường có mùi đặc
- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm (4-6HS) trưng, dễ bay hơi được chiết xuất từ
“Liệt kê được một số loại thực vật có chứa tinh thực vật bằng nhiều phương pháp khác
dầu.”theo kĩ thuật khăn trải bàn nhau.
VD: thực vật có chứa tinh dầu: Chanh,
sả, quế, bạc hà, hoa hồng,...
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS suy nghĩ trả lời câu hỏi của GV, thảo luận
nhóm hoàn thành nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- Đại diện HS trả lời câu hỏi của GV
- GV mời HS khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV đánh giá, nhận xét, tổng kết về tinh dầu
Hoạt động 2: Tìm hiểu các phương pháp thu tinh dầu