Giáo án Bài 10 Lịch sử & Địa lí lớp 4 Kết nối tri thức: Một số nét văn hóa ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ

BÀI 10: MỘT SỐ NÉT VĂN HÓA Ở VÙNG ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ: Mô tả được một số nét văn hóa ở
làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách
độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: Mô tả được một số nét
văn hóa tiêu biểu ở làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ tranh
ảnh, video, tư liệu để tìm hiểu nét văn hóa ở làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Biết chia sẻ, giới thiệu
đơn giản về một số nét văn hóa ở làng quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ; bước
đầu có ý thức trân trọng và giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống bằng
những hành động phù hợp. 2.3. Năng lực số:
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (hình ảnh, video, học liệu
số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về một số nét văn hóa ở làng
quê vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép và trình bày thông tin thu thập được từ
nguồn học liệu số phục vụ học tập.
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử
dụng thiết bị và môi trường số an toàn, có trách nhiệm.
3. Phẩm chất: Rèn luyện phẩm chất yêu nước, thông qua việc trân trọng
và giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống cội nguồn dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.
- Tranh ảnh về làng quê truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ (cổng
làng, cây đa, giếng nước, đình làng), nhà truyền thống và nhà hiện đại,
một số lễ hội tiêu biểu (hội Lim, lễ hội Cổ Loa,…)
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). b. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 4.
- Tranh ảnh, tư liệu về một số nét văn hóa của vùng Đồng bằng Bắc Bộ
như: cổng làng, đình làng cổ/hình ảnh về một số lễ hội lớn.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi
“Giải câu đố” để khám phá một số nét văn hóa ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Giải câu đố”.
- GV phổ biến luật chơi:
+ GV đưa ra một số câu đố vui về văn hóa và đời sống của cư dân vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
+ HS giơ tay để giành quyền trả lời.
▪ Trả lời đúng → được 1 điểm cộng;
▪ Trả lời sai → nhường cơ hội cho bạn khác.
- Gợi ý một số câu đố: STT Nội dung câu đố Đáp án 1
Cây gì trăm tuổi bên đình, Cây đa
Cành tua tủa rễ, soi mình bến quê? (Là cây gì?) Thân hình chữ nhật, Bụng chứa mọi người, 2 Mưa nắng mặc trời, Ngôi nhà Vẫn ung dung đứng? (Là cái gì?)
Miệng tròn thư thể trăng rằm,
Tấm lòng ngay thẳng siêng năng giúp người, 3
Lo toan việc nước suốt đời, Giếng nước
Sạch trong giữ vẹn đầy vơi kể gì? (Là cái gì?) Hỏi ai là tiểu anh hùng,
Vua ban ngựa sắt, roi đồng tiến quân, 4
Sau khi toàn thắng goặc Ân, Thánh Gióng
Sóc Sơn rời bỏ cõi trần lên tiên? (Là nhân vật nào?) Trò gì hai nhóm cùng thi?
Cầm dây tay nắm, kéo ì về ta 5
Giữa dây thắt chiếc khăn hoa, Kéo co
Kéo sang vạch đích, ấy là thắng luôn? (Là trò chơi nào?)
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời, các HS khác lắng nghe, nhận
xét và bổ sung (nếu có).
- Dự kiến sản phẩm (câu trả lời) của HS:
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, nhắc đến vùng Đồng
bằng Bắc Bộ, chúng ta không chỉ nhớ đến những cánh đồng lúa xanh
mướt mà còn nhớ đến những nét văn hóa làng quê đậm đà bản sắc. Hình
ảnh cây đa, giếng nước, sân đình hay những ngôi nhà ba gian thân thuộc
đã gắn bó với cuộc sống của người dân nơi đây từ bao đời nay. Vào các
dịp lễ hội, người dân lại nô nức tham gia những hoạt động đặc sắc như
Lễ hội Đền Gióng hay các trò chơi dân gian như kéo co, tạo nên không
khí vui tươi, sôi động. Những nét văn hóa ấy đã góp phần làm nên vẻ đẹp
riêng của vùng Đồng bằng Bắc Bộ. Hôm nay, chúng ta cùng khám phá
những điều thú vị đó trong bài học nhé!
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu làng quê truyền thống
a) Mục tiêu: Mô tả được không gian văn hóa truyền thống của làng quê
vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
b) Nội dung: Đọc thông tin (SGK) và quan sát các hình từ 2 đến 4, mô tả
một số nét văn hoá nổi bật của làng quê truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
c) Sản phẩm dự kiến: Phiếu học tập đã hoàn thành.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Làng quê truyền thống
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập - Cổng làng:
- GV chia nhóm HS (4 nhóm), yêu cầu đọc + Là cửa ngõ ra vào làng, cũng là nơi
thông tin (SGK tr.47) và quan sát các hình từ 2 người dân nghỉ ngơi, vui chơi. đến 4.
+ Thường có cây đa toả bóng mát.
- Nhiệm vụ: Hoàn thành phiếu học tập về - Giếng làng: cung cấp nước sinh hoạt
không gian văn hoá nổi bật của làng quê - Đình làng:
truyền thống vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
+ Thờ Thành hoàng làng/thần linh
+ Sân đình rộng, là nơi diễn ra nhiều
hoạt động văn hoá chung của làng.