Giáo án Bài 11 Lịch sử & Địa lí lớp 4 Kết nối tri thức: Sông Hồng và văn minh Sông Hồng

BÀI 11: SÔNG HỒNG VÀ VĂN MINH SÔNG HỒNG I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Xác định được sông Hồng trên bản đồ hoặc lược đồ.
- Kể được một số tên gọi khác của sông Hồng.
- Sưu tầm, sử dụng tư liệu lịch sử (tranh ảnh, đoạn trích tư liệu, ... ), trình
bày được một số thành tựu tiêu biểu của văn minh sông Hồng.
- Mô tả được một số nét cơ bản về đời sống vật chất và tinh thần của
người Việt cổ thông qua quan sát một số hình ảnh về cuộc sống của
người Việt cổ trong hoa văn trên trống đồng Đông Sơn, kết hợp với một số truyền thuyết.
- Đề xuất được ở mức độ đơn giản một số giải pháp để giữ gìn và phát
huy giá trị của sông Hồng. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách
độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
1. Năng lực chuyên biệt (năng lực đặc thù môn Lịch sử và Địa lí)
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí:
+ Xác định được sông Hồng trên bản đồ hoặc lược đồ; kể được một số tên
gọi khác của sông Hồng.
+ Trình bày được một số thành tựu tiêu biểu của văn minh sông Hồng;
mô tả được một số nét cơ bản về đời sống vật chất và tinh thần của người Việt cổ.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ bản
đồ, lược đồ, tranh ảnh, tư liệu lịch sử, truyền thuyết để tìm hiểu về sông
Hồng, văn minh sông Hồng và đời sống của người Việt cổ.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Đề xuất được một số giải
pháp đơn giản nhằm giữ gìn và phát huy giá trị của sông Hồng; bảo vệ di
sản lịch sử, văn hóa của dân tộc bằng những việc làm phù hợp. 2.3. Năng lực số
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (bản đồ điện tử, hình ảnh,
video, học liệu số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về sông
Hồng, văn minh sông Hồng và đời sống của người Việt cổ.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép và trình bày thông tin thu thập được từ
nguồn học liệu số phục vụ học tập.
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử
dụng thiết bị và môi trường số an toàn, có trách nhiệm.
3. Phẩm chất: Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước thông qua việc biết trân
trọng và giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.
- Lược đồ/ bản đồ lãnh thổ Việt Nam ngày nay, tư liệu, tranh ảnh liên
quan đến nội dung bài học, phiếu học tập
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 4.
- Tranh ảnh, tư liệu về sông Hồng: một số thành tựu của văn minh sông
Hồng như: trống đồng Đông Sơn, thành Cổ Loa,…
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi
“Đuổi hình bắt chữ” để tìm ra một số từ khóa quan trọng liên quan đến kiến thức bài học.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Đuổi hình bắt chữ”.
- GV phổ biến luật chơi:
+ Quan sát các hình ảnh để đoán từ/cụm từ
+ HS giơ tay để giành quyền trả lời: Trả lời đúng được 1 điểm cộng; Trả
lời sai nhường cơ hội cho bạn khác.
- Gợi ý một số từ khóa:
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời.
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, từ xa xưa, dòng sông
Hồng đã mang phù sa bồi đắp nên những vùng đất màu mỡ và nuôi
dưỡng cuộc sống của người Việt cổ. Trên lưu vực con sông này đã hình
thành nhà nước Văn Lang, rồi tiếp nối là nhà nước Âu Lạc - những nhà
nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc ta. Những hiện vật như trống đồng và
công trình nổi tiếng như thành Cổ Loa đã cho thấy sự phát triển của một
nền văn minh rực rỡ bên dòng sông Hồng. Vậy văn minh sông Hồng có
những thành tựu nổi bật nào và ảnh hưởng ra sao đến đời sống người
Việt? Chúng ta cùng khám phá trong bài học hôm nay nhé!
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu vị trí và tên gọi sông Hồng
a) Mục tiêu: Qua hoạt động này, HS có thể:
- Xác định được vị trí của sông Hồng trên bản đồ;
- Kể được một số tên gọi khác của sông Hồng.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, yêu cầu: đọc nội
dung mục 1 (SGK tr.50), quan sát bản đồ tự nhiên Việt Nam để xác định
vị trí, giới thiệu hệ thống sông Hồng và kể tên một số tên gọi khác của sông Hồng.
c) Sản phẩm dự kiến: Phần trình bày của HS về vị trí sông Hồng và các
tên gọi khác của sông Hồng.
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Vị trí và tên gọi sông Hồng
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
Nhiệm vụ 1. GV tổ chức cho HS hoạt - Vị trí:
động cá nhân, yêu cầu HS: đọc thông tin + Bắt nguồn từ Trung Quốc;
trong SGK (trang 50) kết hợp quan sát Bản + Phần chảy trên lãnh thổ Việt Nam dài
đồ địa hình Việt Nam để: xác định vị trí khoảng 556 km, từ xã A Mu Sung (Lào
của sông Hồng trên bản đồ. Cai) va đổ ra biển.
Nhiệm vụ 2. GV tổ chức cho HS hoạt - Tên gọi khác: Nhị Hà; Hồng Hà; Xích
động cá nhân, yêu cầu HS: Liệt kê một số Đằng; sông Cái; sông Kẻ Chợ,…
tên gọi khác của sông Hồng.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS quan
sát bản đồ và đọc thông tin, suy nghĩ để trả lời.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận