Giáo án Bài 12 Lịch sử & Địa lí lớp 4 Kết nối tri thức: Thăng Long - Hà Nội

BÀI 12: THĂNG LONG - HÀ NỘI I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Xác định được vị trí địa lí của Thăng Long - Hà Nội trên bản đồ hoặc lược đồ.
- Nêu được một số tên gọi khác của Thăng Long - Hà Nội.
- Nêu được địa thế trung tâm thuận lợi của Thăng Long thể hiện ở Chiếu
dời đô của Lý Công Uẩn.
- Trình bày được một số nét chính về lịch sử Thăng Long - Hà Nội qua tư
liệu tranh ảnh, câu chuyện lịch sử.
- Nêu được Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục quan
trọng của Việt Nam có sử dụng các nguồn tư liệu lịch sử và địa lí. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách
độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: thông qua việc:
+ Xác định được vị trí địa lí của Thăng Long - Hà Nội; nêu được một số
tên gọi khác của Thăng Long - Hà Nội.
+ Nêu được địa thế thuận lợi của Thăng Long qua Chiếu dời đô;
+ Trình bày được một số nét chính về lịch sử Thăng Long - Hà Nội và vai
trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục quan trọng của Việt Nam.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ bản đồ,
lược đồ, tranh ảnh, câu chuyện lịch sử và các nguồn tư liệu lịch sử, địa lí
để tìm hiểu về Thăng Long - Hà Nội.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
+ Biết chia sẻ, giới thiệu những hiểu biết về Thăng Long - Hà Nội;
+ Bước đầu hình thành tình yêu, niềm tự hào và ý thức giữ gìn các giá trị
lịch sử, văn hóa của Thủ đô thông qua những việc làm phù hợp. 2.3. Năng lực số
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (bản đồ điện tử, hình ảnh,
video, học liệu số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về vị trí địa
lí, lịch sử hình thành và vai trò của Thăng Long - Hà Nội.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép và trình bày thông tin thu thập được từ
nguồn học liệu số phục vụ học tập.
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử
dụng thiết bị và môi trường số an toàn, có trách nhiệm.
3. Phẩm chất: Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước thông qua việc giữ gìn và
phát huy truyền thống văn hóa của Thăng Long - Hà Nội.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.
- Lược đồ/bản đồ lãnh thổ Việt Nam ngày nay hoạc vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
- Tranh ảnh, tư liệu, câu chuyện về lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 4.
- Tranh ảnh, tư liệu, câu chuyện về lịch sử và dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi
“Đuổi hình bắt chữ” để tìm ra một số từ khóa quan trọng liên quan đến kiến thức bài học.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Đuổi hình bắt chữ”.
- GV phổ biến luật chơi:
+ Quan sát các hình ảnh để đoán từ/cụm từ
+ HS giơ tay để giành quyền trả lời: Trả lời đúng được 1 điểm cộng; Trả
lời sai nhường cơ hội cho bạn khác.
- Gợi ý một số từ khóa:
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời.
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV nhận xét phần trình bày của HS.
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, Hà Nội ngày nay là Thủ
đô ngàn năm văn hiến của đất nước Việt Nam. Nơi đây gắn liền với sự
kiện vua Lý Thái Tổ dời đô và đặt tên kinh thành là Thăng Long, mở ra
một thời kỳ phát triển mới của dân tộc. Hà Nội còn là nơi tọa lạc của
nhiều địa danh nổi tiếng như: Hồ Hoàn Kiếm gắn với truyền thuyết vua
Lê Lợi trả gươm báu và Quảng trường Ba Đình - nơi ghi dấu nhiều sự
kiện lịch sử trọng đại của đất nước. Trải qua bao thăng trầm lịch sử,
Thăng Long - Hà Nội vẫn luôn là trung tâm chính trị, văn hóa và lịch sử
quan trọng của Việt Nam. Hôm nay, chúng ta cùng khám phá những điều
thú vị về Thăng Long - Hà Nội nhé!
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu về vị trí và tên gọi Thăng Long - Hà Nội
a) Mục tiêu: Qua hoạt động này, HS có thể:
+ Xác định được vị trí địa lí Thăng Long - Hà Nội trên bản đồ hoặc lược đồ;
+ Nêu được một số tên gọi khác của Thăng Long - Hà Nội.
b) Nội dung: GV cho HS hoạt động cá nhân, đọc nội dung mục 1 (SGK),
quan sát lược đồ hình 2, 3 để xác định vị trí Hà Nội và kể các tên gọi qua các thời kỳ.
c) Sản phẩm dự kiến: câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS
KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Vị trí và tên gọi Thăng Long - Hà Nội
Bước 1: Giao nhiệm vụ học tập: GV
yêu cầu HS hoạt động cá nhân, yêu cầu
HS: đọc nội dung mục 1 (SGK), quan sát
lược đồ hình 2, 3 để thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Nhiệm vụ 1. Xác định vị trí địa lí của - Vị trí địa lí:
Thăng Long - Hà Nội trên lược đồ hình 2. + Nằm ở vùng Đồng bằng Bắc Bộ;
+ Tiếp giáp với các tỉnh: Phú Thọ, Thái
Nguyên, Bắc Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên.
- Nhiệm vụ 2. Kể một số tên gọi khác của - Tên gọi qua các thời kì: Thăng Long - Hà Nội.
+ Năm 1010 - 1397: Thăng Long.