Giáo án Bài 13 Lịch sử & Địa lí lớp 4 Kết nối tri thức: Văn Miếu - Quốc Tử Giám

BÀI 13: VĂN MIẾU - QUỐC TỬ GIÁM I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Sau bài học này, HS sẽ:
- Xác định được một số công trình tiêu biểu: Khuê Văn Các, nhà bia Tiến
sĩ, Văn Miếu, Quốc Tử Giám trên sơ đồ khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
- Đọc tư liệu lịch sử, mô tả được kiến trúc và chức năng của một trong
các công trình: Văn Miếu, Quốc Tử Giám, nhà bia Tiến sĩ.
- Bày tỏ được cảm nghĩ về truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam
- Đề xuất ở mức độ đơn giản một số biến pháp để giữ gìn, bảo vệ các di tích lịch sử. 2. Năng lực 2.1. Năng lực chung:
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: khả năng thực hiện nhiệm vụ một cách
độc lập hay theo nhóm; Trao đổi tích cực với GV và các bạn khác trong lớp.
- Năng lực tự chủ và tự học: biết lắng nghe và chia sẻ ý kiến cá nhân với
bạn, nhóm và GV. Tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: biết phối hợp với bạn bè khi làm việc
nhóm, tư duy logic, sáng tạo khi giải quyết vấn đề.
2.2. Năng lực riêng:
- Năng lực nhận thức khoa học Lịch sử và Địa lí: Thông qua việc:
+ Xác định được một số công trình tiêu biểu trong khu di tích Văn Miếu -
Quốc Tử Giám; mô tả được kiến trúc và chức năng của một số công trình
thông qua tư liệu lịch sử.
+ Nhận biết được giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống hiếu học của
dân tộc Việt Nam qua khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
- Năng lực tìm hiểu Lịch sử và Địa lí: Khai thác được thông tin từ sơ đồ,
tranh ảnh và tư liệu lịch sử để tìm hiểu về khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
- Năng lực vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học:
+ Bày tỏ, chia sẻ được cảm nghĩ về truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam;
+ Đề xuất được một số biện pháp đơn giản để giữ gìn, bảo vệ các di tích lịch sử - văn hóa. 2.3. Năng lực số
- Sử dụng được một số phương tiện số đơn giản (sơ đồ số, hình ảnh,
video, học liệu số phù hợp) để tìm kiếm, khai thác thông tin về khu di tích
Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các công trình tiêu biểu trong khu di tích.
- Biết quan sát, lựa chọn, ghi chép và trình bày thông tin thu thập được từ
nguồn học liệu số phục vụ học tập.
- Bước đầu biết trao đổi, chia sẻ thông tin học tập phù hợp; có ý thức sử
dụng thiết bị và môi trường số an toàn, có trách nhiệm. 3. Phẩm chất:
- Bồi dưỡng phẩm chất yêu nước thông qua việc trân trọng và phát huy
truyền thống hiếu học của dân tộc.
- Hình thành ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn, bảo vệ các di tích lịch sử - văn hóa.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên
- Giáo án, SGK, SGV, Vở bài tập Lịch sử 4.
- Sơ đồ khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tranh ảnh và tư liệu viết
về các công trình kiến trúc: Khuê Văn Các, Văn Miếu, Quốc Tử Giám, nhà bia Tiến sĩ,…
- Máy tính, máy chiếu (nếu có). 2. Đối với học sinh
- SGK Lịch sử và Địa lí 4.
- Tranh ảnh, tư liệu viết về khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám và dụng cụ học tập.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a) Mục tiêu: Kết nối những điều HS đã biết với những điều HS chưa biết,
tạo tâm thế hứng khởi, kích thích sự tò mò, mong muốn tìm hiểu nội dung bài học mới.
b) Nội dung: GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi
“Bức tranh bí ẩn” để tìm ra một số từ khóa và hình ảnh quan trọng liên
quan đến kiến thức bài học.
c) Sản phẩm dự kiến: Câu trả lời của HS
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức cho HS hoạt động cá nhân, tham gia trò chơi “Bức tranh bí ẩn” .
- GV phổ biến luật chơi:
+ GV đưa ra 5 câu hỏi (tương ứng 5 mảnh ghép che bức tranh).
+ HS lựa chọn ngẫu nhiên các mảnh ghép => trả lời câu hỏi.
▪ Trả lời đúng => lật mở được mảnh ghép và nhận được 1 điểm cộng.
▪ Trả lời sai => nhường lại cơ hội cho bạn khác.
+ Khi có tối thiểu 03 mảnh ghép được lật mở => HS có thể trả lời về bức
tranh bí ẩn. Trả lời đúng => được 1 điểm 10.
- Gợi ý bộ câu hỏi và hình ảnh
Câu 1. Hiện nay, Thủ đô của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành phố nào? A. Hà Nội B. Hải Phòng. C. Huế. D. Cà Mau.
Câu 2. “Đi thì rất chậm/ Lại kéo thêm nhà/ Gặp gì nguy hiểm/ Rụt đầu chui vô” Là con gì? A. Con thỏ. B. Con rùa. C. Con sư tử. D. Con hổ.
Câu 3. “Muốn cho nước mạnh dân giàu, Tâu vua xin chém bảy đầu mọt
dân, Mũ cao áo rộng không cần, Lui về ẩn chốn lâm sơn một mình” - Là nhân vật nào? A. Lê Quý Đôn. B. Chu Văn An. C. Nguyễn Trãi. D. Ngô Sỹ Liên.
Câu 4. Từ nào sau đây phản ánh về một đức tính tốt đẹp? A. Keo kiệt. B. Ích kỷ. C. Hà tiện. D. Hiếu học.
Câu 5. Di tích nào dưới đây được lựa chọn làm biểu tượng chính thức của Thủ đô Hà Nội?
A. Khuê Văn Các. B. Đền Hùng. C. Ngọ môn. D. Chùa Thiên Mụ.
- Hình ảnh: Văn Miếu - Quốc Tử Giám
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập: HS suy nghĩ để trả lời.
Bước 3. Báo cáo, thảo luận:
- GV gọi 2 - 3 HS lần lượt đưa ra câu trả lời.
- Các HS khác lắng nghe, nhận xét và bổ sung (nếu có).
Bước 4: Kết luận, đánh giá
- GV công bố đáp án và nhận xét phần trình bày của HS. Câu hỏi 1 2 3 4 5 Đáp án A B B D A
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Các em thân mến, giữa lòng Thủ đô Hà
Nội có một quần thể kiến trúc cổ kính và nổi tiếng mang tên Văn Miếu -
Quốc Tử Giám. Đây không chỉ là một di tích lịch sử, văn hóa đặc biệt mà
còn là biểu tượng cho truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo của dân
tộc Việt Nam. Với những công trình kiến trúc độc đáo, những tấm bia đá
ghi danh các vị tiến sĩ và bề dày lịch sử hàng trăm năm, Văn Miếu - Quốc
Tử Giám đã trở thành niềm tự hào của người Việt. Vậy quần thể kiến trúc
này có những nét đặc sắc gì và mang ý nghĩa như thế nào? Chúng ta
cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay nhé!
- GV giới thiệu tiến trình và các đơn vị kiến thức sẽ tìm hiểu trong bài học.